Un equipo internacional de científicos, liderado por investigadores da Universidade de Gotemburgo, detectou descensos significativos de osíxeno disolto e aumentos de dióxido de carbono nas augas de manglares de todo o mundo, segundo un estudo publicado en marzo de 2026 na revista Geophysical Research Letters. A investigación, que analizou 23 zonas de manglar distribuídas por varios continentes, advirte de episodios frecuentes de hipoxia hipercápnica —baixa osixenación combinada con elevadas concentracións de CO₂ disolto— relacionados co aquecemento dos océanos. Os autores sinalan que estes cambios químicos na auga poñen en risco a función dos manglares como «viveiros naturais» e ameazan ás comunidades que dependen dos seus recursos. O traballo achega tanto observacións actuais como proxeccións ata 2100 sobre como a temperatura e o aumento do CO₂ atmosférico degradarán a calidade da auga.
O estudo, asinado por un amplo consorcio científico e coa participación da investigadora Gloria M. S. Reithmaier, mediu de forma sistemática as concentracións de osíxeno e carbono inorgánico disolto en marea alta e baixa en 23 enclaves de manglar. Os resultados mostran que a condición de hipoxia hipercápnica rexístrase de xeito habitual: na maior parte dos sitios analizados ese estado préséntase entre o 34 % e o 43 % do tempo. Ademais das observacións puntuais, os modelos utilizados polo equipo proxectan que, se continúan as tendencias de aquecemento e aumento do CO₂ atmosférico, o osíxeno disolto podería diminuír entre un 5 % e un 35 % cara ao ano 2100. Simultaneamente, o CO₂ disolto elevaríase entre un 8 % e un 60 %, o que transformaría a química costeira en moitas rexións tropicais e subtropicais.
Os mecanismos físicos e químicos que explican estes cambios son coñecidos pero preocupantes pola súa magnitude. A auga máis cálida retén menos osíxeno, e o incremento de CO₂ modifica a especiación do carbono na auga, aumentando a fracción de carbono inorgánico disolto. Segundo os investigadores, os episodios de hipoxia hipercápnica intensificanse durante a baixa marea, cando o intercambio co mar aberto é menor, e vense amplificados por pulsos mareais e condicións de baixa salinidade. Esas circunstancias aumentan o estrés fisiolóxico sobre peixes, crustáceos e larvas que utilizan os manglares como zona de cría e refuxio.
As consecuencias biolóxicas e socioeconómicas poden ser severas. A exposición repetida a baixos niveis de osíxeno e a altos niveis de CO₂ pode reducir a taxa de crecemento, afectar a reprodución e aumentar a mortalidade de especies xuvenís que sosteñen pesqueiras locais. En moitas zonas costeiras de países en desenvolvemento, onde os manglares aportan alimentos, ingresos e protección fronte a temporais, a degradación química das augas pode traducirse en perda de medios de vida e maior vulnerabilidade. Os científicos advirten que estes impactos non se limitarán á biodiversidade senón que terán efectos directos sobre comunidades humanas dependentes destes ecosistemas.
O traballo combina datos de campo con simulacións climáticas para estimar a evolución futura destas ameazas. Os modelos incorporan escenarios de aquecemento e diferentes traxectorias de emisións de CO₂ atmosférico, o que permite aos autores ofrecer marxes de diminución do osíxeno e aumento do CO₂ disolto. Aínda que as proxeccións varían segundo a rexión e as condicións locais, a tendencia xeral apunta a un empeoramento substancial da calidade da auga en moitos manglares se non se frea o aquecemento global. Entre os factores locais que poden mitigar ou agravar o problema figuran a alteración da hidroloxía, a contaminación e a perda de cuberta vexetal.
As rexións máis vulnerables identificadas polo estudo son manglares tropicais situados en países en desenvolvemento, onde a capacidade de vixilancia e adaptación é menor. A combinación de estrés climático global e presións locais —como a urbanización costeira, a acuicultura intensiva ou a deforestación— aumenta a probabilidade de episodios prolongados de hipoxia hipercápnica. Os autores reclaman unha maior monitorización da calidade da auga en manglares e a incorporación de variables como osíxeno e CO₂ nas avaliacións da saúde ecosistémica que se realizan para a xestión costeira. Sen datos sistemáticos, a detección temperá e a resposta a estes episodios será máis difícil.
Desde o punto de vista da política ambiental, o estudo reforza a conexión entre a mitigación climática global e a conservación local. Reducir as emisións de gases de efecto invernadoiro diminuiría a presión térmica e de CO₂ sobre os sistemas costeiros, pero os investigadores sinalan que tamén son necesarias medidas de xestión local para reducir a eutrofización, protexer as concas hidrográficas e restaurar manglares degradados. Intervencións como a protección de sectores ribeiráns, a regulación de vertidos e a restauración da vexetación poden atenuar episodios de baixa osixenación e mellorar a resiliencia dos ecosistemas.
O artigo, que aparece co DOI https://dx.doi.org/10.1029/2025gl119355, súmase a un crecente corpo de evidencia sobre os efectos combinados do aquecemento e a acidificación nos ecosistemas costeiros. Os autores, entre eles investigadores de varias institucións europeas e estadounidenses, insisten en que a preservación dos manglares é unha prioridade tanto polo seu valor ecolóxico como polo seu papel nas estratexias de adaptación fronte ao cambio climático. Sen medidas ambiciosas, advirten, moitas destas áreas poderían ver comprometida a súa función como viveiros e barreiras naturais nas próximas décadas.
