María Jesús Taboada, catedrática de Intelixencia Artificial da Universidad de Santiago de Compostela e responsable de formación da Cátedra USC-Plexus de IA en Medicina Personalizada de Precisión (CAMELIA), inaugurou unha serie de cursos que arrancan este xoves no CITIUS de Santiago para directivos sanitarios. As sesións, programadas os días 12 e 18 de marzo e o 9 de abril, perseguen acelerar a incorporación de ferramentas de IA na xestión clínica e administrativa co obxectivo de mellorar procesos e apoiar o diagnóstico. Taboada defende que os profesionais non deben temer estas tecnoloxías, aínda que subliña a necesidade de coñecer as súas limitacións e o seu carácter non infalible. A iniciativa forma parte dun esforzo máis amplo para impulsar a transformación dixital no sistema sanitario galego.
A cátedra CAMELIA deseñou itinerarios formativos que combinan actividades presenciais e contidos que se publicarán proximamente en formato vídeo na web, adaptados a distintos perfís profesionais. Antes de lanzar a versión en liña, celebráronse cursos presenciais dirixidos ao persoal clínico e a estudantes de ciencias da saúde, promovidos polo Cluster Saúde de Galicia co apoio da cátedra. Segundo Taboada, esas primeiras experiencias serviron para identificar os temas de maior interese e axustar o enfoque técnico, grazas aos debates que xurdiron entre médicos, enfermeiras e técnicos informáticos. A diversidade de participantes permitiu perfilar mellor os módulos e detectar necesidades formativas concretas.
O programa dirixido a directivos e responsables de organizacións sanitarias céntrase en varios bloques: fundamentos técnicos da intelixencia artificial e da aprendizaxe automática, exemplos de aplicacións reais en distintos ámbitos clínicos e a xestión estratéxica dos datos sanitarios. Nas sesións presentaranse casos prácticos, incluído o uso de ferramentas en Urxencias, e ofreceranse testemuños de profesionais que xa empregan estas solucións na súa práctica diaria. A idea é que os asistentes comprendan «que hai detrás» das aplicacións que se implantan, para poder avaliarlas criticamente e xestionalas desde a dirección dos seus centros. Tamén se abordará que novas aplicacións poden xurdir e cal podería ser o seu impacto na organización.
Para Taboada, a formación é o principal motor dunha transformación dixital efectiva: canto máis capacitados estean os profesionais, máis rápida e eficiente será a implantación de solucións de IA no ámbito sanitario. A catedrática recalca a importancia de que a dirección coñeza tanto o potencial como os riscos das ferramentas, porque as decisións estratéxicas sobre investimentos, fluxos de traballo e gobernanza de datos dependen dese coñecemento. Neste sentido, a cátedra aposta por combinar contidos técnicos con exemplos prácticos e debate crítico para evitar expectativas irreais. O obxectivo final é que a tecnoloxía sirva para mellorar a atención ao paciente sen desatender a seguridade e a ética.
Os cursos xa celebrados obtiveron unha valoración positiva por parte dos asistentes, segundo os responsables da cátedra, que destacan a participación activa e as propostas de mellora achegadas polos estudantes. Os encontros permitiron así mesmo identificar aspectos técnicos que requirían maior explicación e perfilar os materiais audiovisuais que se porán a disposición na web. A oferta en liña pretende cubrir distintos niveis de coñecemento, desde profesionais que requiren unha visión estratéxica ata persoal sanitario que necesita aplicar ferramentas concretas na súa práctica. A formación gratuíta e aberta amplía así o alcance dunha iniciativa que combina academia, cluster empresarial e administración sanitaria.
Nas xornadas para directivos dedicarase un espazo específico ao papel estratéxico dos repositorios e espazos de datos sanitarios, clave para o desenvolvemento e a implantación de proxectos de IA. A correcta xestión deses datos, a súa interoperabilidade e os mecanismos de privacidade son temas que preocupan tanto a xestores como a clínicos e abordaranse con exemplos de gobernanza. Taboada apunta que sen contextos de datos ben estruturados e seguros, moitas das aplicacións prometedoras non poderán desplegarse de forma fiable. Ademais, analizaranse as implicacións organizativas e de recursos que a adopción destas tecnoloxías conleva.
A combinación de coñecemento técnico e experiencias prácticas busca tamén disipar mitos sobre a IA na saúde, evitando tanto o rexeitamento acrítico como a expectativa de solucións milagrosas. A catedrática insiste en que a IA pode acelerar procesos e apoiar diagnósticos, pero que a súa eficacia depende da calidade dos datos, da integración co fluxo clínico e do control humano na toma de decisións. Para garantir beneficios reais, subliña a necesidade de avaliación continua, formación permanente e colaboración entre profesionais sanitarios e expertos en datos. Esa visión pragmática pretende facilitar incorporacións máis seguras e sostibles.
Con este programa, a Universidad de Santiago e os seus socios buscan situar a Galicia na primeira liña da aplicación responsable da intelixencia artificial na sanidade, combinando investigación, formación e transferencia ao sistema. As próximas sesións no CITIUS serán unha proba para medir a receptividade dos xestores e a utilidade práctica dos contidos; se a experiencia confirma as expectativas, a cátedra ampliará a súa oferta formativa e os materiais en liña para chegar a máis profesionais. Nunha era na que a tecnoloxía avanza con rapidez, a mensaxe central da iniciativa é clara: formación e gobernanza son condicións necesarias para que a IA mellore a saúde sen substituír o xuízo clínico.
