Mateo Jáuregui, fotógrafo natural de Lugo nacido en 2003, alzouse o pasado 10 de marzo co Premio Despunte da Escola de Arte e Superior de Deseño Mestre Mateo polo seu proxecto final titulado ‘Raíces’, un traballo documental que busca afondar na cultura rural galega. A entrega do galardón tivo lugar na gala da escola en Santiago e o recoñecemento inclúe un trofeo e un premio en metálico de 500 euros, mentres que a serie pode visitarse ata o 15 de marzo na Fundación Eugenio Granell. O xurado distinguiu a aposta de Jáuregui por unha linguaxe experimental aplicada ao retrato do día a día na provincia de Lugo. A súa obra nace, segundo explican desde a propia escola, do interese por rexistrar prácticas e paisaxes que a miúdo permanecen na periferia do relato mediático.

O proxecto, o seu primeiro traballo documental de longo formato, desenvolveuse maioritariamente en escenarios da provincia lucense como a cidade de Lugo, A Fonsagrada e Viveiro, e recolle escenas cotiás do mundo rural a través de imaxes de distintos estilos e encadres. Jáuregui combinou enfoques próximos ao fotoxornalismo con experimentacións formais, recorrendo a modelos non profesionais e a situacións reais de traballo e vida. O resultado, segundo o autor, pretende ofrecer unha lectura íntima e sobria do territorio, situando ao espectador fronte a costumes e personaxes que conforman a identidade local. Esa pluralidade de recursos visuais foi, ao final, un dos factores que convenceu ao xurado.

Antes de rematar o ciclo de fotografía, Jáuregui cursou dous anos de Arquitectura, estudos que abandonou para orientar a súa formación cara á imaxe e na actualidade continúa na Coruña compaxinando o ciclo superior de deseño de interiores coa súa práctica fotográfica. Non pensaba asistir á cerimonia da escola —confesa que a súa intención era rematar traballos pendentes—, pero a insistencia do profesorado levouno a presentarse, e a elección como gañador foi unha sorpresa. A transición académica e esa mestura de disciplinas percíbese en ‘Raíces’, onde o autor pon atención tanto na composición como na narración.

CONTENIDO PATROCINADO

Salado Golf & Beach Resort

Descubre la oportunidad de inversión más exclusiva del Caribe. Villas de lujo con retorno garantizado del 12% anual en Punta Cana.

Conoce más →

A produción do proxecto implicou saír a buscar retratos e testemuños pola súa conta: Jáuregui relata que tivo que «aventurarse» por comarcas e camiños secundarios para localizar as persoas e escenas que necesitaba; boa parte dos protagonistas foron coñecidos da familia ou veciños que aceptaron posar no seu contexto habitual. En moitas xornadas traballou con precariedade de medios: a cámara utilizada para a gran maioría das imaxes pertencía á súa madriña e só recentemente puido permitirse mercar o seu propio equipo. Aínda así, o novo fotógrafo asegura que a mestura de paciencia, sorte e disposición da xente do lugar permitiu concluír a serie.

Unha das fotografías que lembra con maior agarimo amosa unha muller camiñando coas súas galiñas iluminada por un raio de sol, unha instantánea que, segundo explica o autor, sintetiza a autenticidade que buscaba no proxecto. Esa escena xurdiu dun encontro fortuíto no camiño e exemplifica a estratexia de Jáuregui de capturar o cotián sen artificio, aproveitando a luz e a situación para construír unha imaxe que comunique. O fotógrafo atribúe a ese tipo de achados moitas das mellores imaxes de ‘Raíces’, obtidas en saídas longas e ás veces improvisadas pola provincia.

Como fonte de inspiración, Jáuregui cita ao fotoxornalista ourensán Brais Lorenzo e o seu traballo ‘Habitar o baleiro’, cuxa lectura lle fixo considerar o rural galego como unha liña temática e formal a seguir. Ver como outros autores abordaran a depresión demográfica, a perda de actividade e as adaptacións cotiás no campo serviulle para fixar un rumbo propio e para entender a posibilidade de narrar desde a proximidade. Esa influencia reflíctese na elección de suxeitos, na sensibilidade cara aos espazos baleirados e na vontade de documentar sen exotizar.

O premio, ademais do recoñecemento institucional, sitúa a Jáuregui entre os talentos emerxentes da escola, onde outros alumnos de moda, escultura e deseño tamén amosaron os seus traballos na gala. A exposición na Fundación Eugenio Granell ofrecerá ao público a oportunidade de ver ‘Raíces’ ata mediados de mes, unha ventá para apreciar con detalle a ollada do autor. A dotación económica axudará a sufragar parte dos gastos que xa xerou a realización do proxecto e supón un estímulo para continuar investigando na fotografía documental.

Aínda que recoñece que os seus estudos de deseño de interiores lle impiden dedicar todo o seu tempo á fotografía, Jáuregui afirma que seguirá combinando ambas disciplinas e que o premio o anima a seguir explorando o territorio e as súas historias. A adquisición da súa propia cámara marca ademais un punto de inflexión práctico que facilitará novos proxectos e saídas ao campo. Para el, ‘Raíces’ foi un exercicio de aprendizaxe e un primeiro paso cara a unha carreira que, por agora, avanza con paciencia e curiosidade.

O recoñecemento a proxectos como ‘Raíces’ subliña a vixencia dunha ollada nova sobre a Galicia interior e a importancia das escolas de arte como plataformas para dar visibilidade a historias locais. En tempos de debate sobre o despoboamento e a conservación de tradicións, o traballo de Jáuregui ofrece imaxes que convidan a deterse e a repensar a relación entre cultura, territorio e memoria. A mostra en Santiago permitirá comprobar de preto como unha serie de fotografías pode achegar ao público a realidades cotiás e, á vez, contribuír a unha conversa máis ampla sobre o futuro rural galego.