Un problema demográfico que urge políticas activas
Imaginemos a unha traballadora de 57 anos que busca volver ao mercado tras un despedimento. Ten experiencia, dispoñibilidade e disposición a formarse de novo, pero choca con barreiras que non aparecen nas cifras de afiliación: ofertas que priorizan a candidatos máis novos, procesos de selección con sesgos por idade e requisitos dixitais que supoñen unha fenda real. En Galicia, os datos oficiais revelan que aproximadamente un terzo das persoas desempregadas supera os 55 anos. Ese porcentaxe, lonxe de ser un mero número, describe un reto estrutural con efectos económicos e sociais.
¿Por que o «edatismo» pesa máis agora?
Varias dinámicas conflúen para converter a idade nun obstáculo: a transformación tecnolóxica esixe competencias novas, moitas empresas optan por perfís considerados «máis flexibles» e manteñen prácticas de contratación que penalizan a experiencia percibida como custosa. Ademais, Galicia presenta un envellecemento da poboación pronunciado nas zonas rurais, o que agrava a escaseza de oportunidades locais e empuxa ás persoas maiores a aceptar traballos precarios ou a permanecer no desemprego.
Se a recuperación do emprego non inclúe ás persoas maiores, a mellora estatística será fráxil e desigual.
Impactos máis alá do posto de traballo
A exclusión laboral das persoas maiores non só reduce a súa renda inmediata: ten implicacións sobre as pensións futuras, a saúde mental e a cohesión social. O desemprego prolongado en idades avanzadas incrementa o risco de pobreza na xubilación, aumenta a dependencia de programas sociais e xera custos indirectos para a economía rexional. Tamén pode limitar a transmisión de saberes profesionais que son clave en sectores tradicionais galegos como a pesca, a agricultura ou a pequena industria.
Que funciona (e que non) noutras experiencias
Rexións e países que conseguiron unha maior inclusión de traballadores sénior combinaron incentivos económicos á contratación con políticas de reciclaxe profesional e axustes organizativos. Entre as medidas eficaces figuran programas de formación continua específicos para maiores de 50, bonificacións salariais temporais para empregadores que retén talento sénior, esquemas de xornada flexible e certificacións que homoloxen competencias adquiridas no posto.
Con todo, a mera introdución de incentivos financeiros raramente abonda se non vai acompañada dunha estratexia cultural nas empresas para combater prexuízos. A evidencia comparada suxire que as iniciativas que incorporan avaliación de impacto e orientación personalizada para o colectivo ofrecen mellores resultados.
Propostas para Galicia: combinar o inmediato co estrutural
Perante esta realidade, as respostas deben ser múltiples e coordinadas. En primeiro lugar, resulta imprescindible ampliar a oferta de formación profesional para maiores, enfocada en habilidades dixitais e en sectores con demanda. En segundo lugar, as administracións poderían vincular os incentivos a medidas concretas de retención e inclusión interxeracional dentro das plantillas. En terceiro lugar, debe fomentarse o emprendemento sénior mediante titorías e microcréditos adaptados a proxectos locais.
Ademais, a rehabilitación do tecido produtivo rural e a mellora dos servizos públicos poden achegar postos de traballo ás persoas que non poden reubicarse, reducindo a dependencia de mercados saturados nas áreas urbanas.
Que gañaría a economía galega?
Integrar mellor ás persoas maiores no emprego non é só unha cuestión de xustiza social: é un investimento en capital humano. Aproveitar a experiencia e a estabilidade que ofrecen estes profesionais pode mellorar a produtividade, reducir a rotación e enriquecer procesos formativos internos. A nivel macro, evitar a perda de emprego
