Modelos cooperativos: claves para o acceso a vivenda protexida en Oleiros

As xestoras cooperativas gañan protagonismo na promoción social

No contexto dunha demanda crecente de vivenda accesible, os modelos cooperativos volven situarse no centro do debate sobre políticas públicas de acceso á vivenda. O municipio de Oleiros, coñecido pola súa aposta pola protección social e a planificación urbanística singular, perfílase como banco de probas de iniciativas que buscan dar resposta a mozos, familias e colectivos con dificultades de acceso ao mercado libre.

Novos encargos para quen xestiona o acceso colectivo

A experiencia acumulada por entidades que impulsaron promocións en ámbitos como Xaz, Mera e Perillo leva agora a que a xestión de dúas novas promocións de vivenda protexida na área da Rabadeira recaia nese mesmo modelo. Trátase dun paso relevante: a continuidade dunha fórmula que permitiu no pasado reducir custos, priorizar criterios sociais e fomentar a transparencia na adxudicación de vivendas, fronte á especulación ou á adxudicación opaca.

No caso da Rabadeira, serán 19 vivendas as que se poñerán en marcha baixo este paraugas, o que supón unha oportunidade para analizar o impacto real da xestión cooperativa na resolución de necesidades habitacionais. O proceso de solicitude das vivendas protexidas, que será aberto proximamente polo concello, permitirá observar tamén a acollida social deste tipo de fórmulas de acceso colectivo fronte á tradicional vivenda pública de promoción directa.

Por que as cooperativas? Vantaxes e interrogantes

O modelo cooperativo non é novo, pero en Galicia perdera peso en favor doutras formas de acceso á vivenda ata a última década. O seu rexurdimento responde tanto ás dificultades do mercado tradicional, con prezos á alza e acceso restrinxido ao financiamento, como a un renovado impulso institucional por parte de algúns concellos. A xestión conxunta, a eliminación de intermediarios e a posibilidade de establecer baremos máis sociais son elementos que xogan a favor das cooperativas.

Porén, este sistema tamén presenta interrogantes. A capacidade de xestión, o cumprimento de prazos ou a adaptación ás novas necesidades de acceso á vivenda —non só de compra, senón tamén de alugueiro social— requiren dunha profesionalización cada vez maior. Non é menor o reto de asegurar que as adxudicacións respondan a criterios de equidade e necesidade real, evitando a reprodución de dinámicas excluíntes ou clientelares.

Leccións de experiencias previas: luces e sombras

As promocións desenvolvidas na contorna de Xaz, Mera e Perillo amosaron tanto o potencial como os límites do cooperativismo en vivenda. Se ben se conseguiu poñer en pé oferta residencial por debaixo do prezo de mercado e con criterios de protección pública, tamén houbo dificultades derivadas do financiamento, da xestión de prazos ou da propia convivencia entre socios cooperativistas. Nalgúns casos, a rotación de membros ou os cambios nos requisitos xeraron incertezas que deben servir de aprendizaxe para futuras promocións.

Neste sentido, o caso da Rabadeira será seguido con lupa por axentes sociais, demandantes de vivenda e outras administracións. Ábrese unha nova etapa na que a consolidación deste modelo pode ser decisiva para estendelo ou, pola contra, poñer límites á súa expansión se xorden problemas durante a fase de execución ou adxudicación.

Implicacións para o futuro: pode ser replicable este modelo?

A pregunta central é se a experiencia de Oleiros pode trasladarse a outros municipios galegos, ou se responde a un contexto especialmente favorable pola aposta decidida do seu concello e o tecido cooperativo local. Nun escenario de encarecemento xeneralizado da vivenda