Hugo Morán, secretario de Estado de Medio Ambiente, volveu situarse no centro do debate sobre a xestión do litoral ao defender con contundencia a modificación do regulamento xeral de costas que impulsa o Ministerio para a Transición Ecolóxica. A conselleira Ángeles Vázquez —que mostrou o seu rexeitamento á iniciativa— foi protagonista dunha resposta pública do responsable estatal: «é unha muller moi intelixente e pretende xerar alarma inxustificada», dixo Morán, nun enfrontamento que reaviva a tensión entre o Goberno central e a Xunta polo futuro do litoral galego.
O choque entre o Executivo central e a Xunta polo litoral
A disputa non é nova. O Ministerio fixo seu o argumento de que a adaptación do regulamento responde a obrigas derivadas da normativa europea e á necesidade de corrixir baleiros xurídicos que, ao seu xuízo, poderían expoñer España —e por tanto ás comunidades autónomas— a sancións económicas. Morán, que ocupa o cargo desde 2018, advirte que a falta de cambios podería desembocar nunha «multa millonaria» por parte da Unión Europea se non se axusta a lexislación ao marco comunitario.
Dende a Xunta, encabezada pola conselleira que recibiu as críticas do secretario de Estado, as voces son de rexeitamento. Segundo fontes do Goberno autonómico, a modificación plantexada sería excesiva ou interpretada como unha agresión a competencias históricas da comunidade. O choque ten ramificacións prácticas: decenas de concellos costeiros, propietarios particulares, asociacións de veciños e empresas vinculadas ao turismo e á pesca seguen con atención a negociación, conscientes de que calquera cambio pode afectar autorizacións, servidumes e usos do dominio público marítimo-terrestre.
A frase de Morán, lonxe de ser unha anécdota, serve para ilustrar a intensidade do debate. Non son só reproches persoais; hai intereses económicos e electorais en xogo. En Galicia, onde a relación coa costa non é só paisaxe senón tamén economía e cultura —praias, marisqueo, portos deportivos e pequenos estaleiros—, as decisións sobre a regulación do litoral sempre adquiren dimensión política local. A salvedade do secretario de Estado sobre a intención de «xerar alarma inxustificada» apunta a unha estratexia de oposición por parte da Xunta que, segundo Morán, busca mobilizar a opinión pública contra o executivo central.
Un regulamento con moito en xogo: praias, patrimonio e cumprimento europeo
España conta cunha Lei de Costas que data de 1988 e varias normas complementarias. O regulamento xeral, peza técnica que desenvolve esa lei, determina como se aplican as servidumes, a protección de dunas e humidais, e os criterios para obras no dominio público marítimo-terrestre. Morán sostén que a actualización é necesaria para despexar ambigüidades e axustarse ás sentenzas e directrices europeas que foron esixindo unha maior protección de hábitats e, nalgúns casos, reproches por autorizacións indebidas.
En Galicia, onde a «ría» e a liña de costa configuran un territorio singular, o debate adopta matices propios. Hai concellos que viven do turismo estival e outros onde a actividade extractiva —marisqueo e pesca artesanal— marca as prioridades. Ademais, a memoria colectiva inclúe episodios de polémica por construcións próximas ao mar, litixios por servidumes e demolicións controvertidas que lembran a complexidade de regular un litoral cunha densidade de ocupación variable e un sistema xurídico que mestura competencias estatais e autonómicas.
Os colectivos ecoloxistas ollan con atención a iniciativa do Ministerio: moitos reclaman maior ambición para blindar espazos fráxiles ante o avance do mar e a erosión, e para limitar a ocupación de areais e marismas. Pola súa banda, asociacións de propietarios e algúns concellos expresaron preocupación polos efectos que as modificacións poderían ter sobre autorizacións e usos tradicionais.
