Os concellos de Mos e Redondela acordaron o 11 de marzo de 2026 encargar un levantamento topográfico independente para dirimir a titularidade dun miliario romano situado no límite entre ambos concellos. A decisión tomouse na primeira reunión da Comisión de Deslinde constituída para delimitar o contorno do ben cultural, tras anos de reclamacións veciñais e disputas administrativas. O obxectivo é basear a resolución en datos cartográficos e nos lindes recollidos na acta de deslinde do Instituto Geográfico y Catastral de 1940. O estudo terá un prazo de execución de tres meses, tras os cales as dúas partes volverán reunirse para negociar os límites.
A sesión foi seguida polas alcaldesas e representantes das corporacións municipais, técnicos e secretarios de ambos concellos, así como por delegados das comunidades de montes afectadas de Vilar e Guizán, que manteñen a condición de propietarias dos terreos. O encontro, que serviu para expoñer as posicións de cada parte, centrouse en definir o método a empregar para fixar os lindes e en garantir a imparcialidade do traballo topográfico. Os asistentes insistiron na necesidade dun informe técnico que permita zanxar a controversia con criterios obxectivos e xuridicamente sustentados. Ambas administracións mostraron disposición a deixar en mans do informe técnico a base de calquera negociación posterior.
Segundo o acordo adoptado, contratarase un técnico independente que realice un levantamento detallado do terreo tomando como referencia o documento de 1940 e a cartografía dispoñible. O informe deberá identificar os fitos, camiños e referencias históricas que permitan trazar con precisión os límites municipais. O prazo fixado para a entrega do estudo é de tres meses desde a súa adxudicación, e o encontro de valoración quedará convocado ao termo dese período. Se as partes non alcanzan un acordo tras examinar os datos, o seguinte paso será explorar vías administrativas ou xudiciais para resolver a titularidade.
A alcaldesa de Mos, Nidia Arévalo, remarcou o compromiso do seu goberno coas comunidades de montes implicadas e o seu papel na defensa da propiedade dos terreos, subliñando que calquera decisión axustarase aos argumentos históricos e catastrais que presenten os propios propietarios. Pola súa parte, a rexedora de Redondela, Digna Rivas, deixou claro que o seu concello defenderá os intereses da parroquia de Vilar, recollendo as reclamacións que os veciños formularon durante anos. Ambas mandatarias manifestaron vontade de diálogo, pero enfatizaron que será a documentación técnica a que determine a solución final. As declaracións das dúas partes evidencian a sensibilidade veciñal e política sobre un patrimonio que xera identidade local.
O conflito en torno á titularidade do miliario non é novo: xa en 2017 o concello de Mos incorporou o elemento no seu plan xeral de ordenación municipal (PXOM), aínda que a peza figura no Inventario de Bienes Municipales desde 1993. Ademais, o Catálogo del Patrimonio Cultural de la Junta de Galicia sitúa o miliario de Santiaguiño de Antas dentro do termo municipal de Mos, un dato que foi esgrimido por ese concello como argumento a favor da súa competencia. Desde Redondela, con todo, sosteñen que a tradición local e o feito de pertencer á parroquia de Vilar xustifican a súa posición. A discrepancia entre rexistros administrativos, cartografía histórica e reivindicacións veciñais explica a convocatoria da comisión mixta.
O miliario en disputa, remanente da época romana, constitúe un vestixio arqueolóxico de notable interese para a comarca do Gran Vigo e para a conservación do patrimonio local. Máis aló do valor histórico, a correcta adscrición administrativa do ben ten consecuencias prácticas: determina quen asume as competencias de protección, mantemento e posibles actuacións de posta en valor con fins didácticos ou turísticos. As comunidades de montes, como propietarias rexistradas dos terreos, desempeñan un papel relevante nas futuras decisións, xa que calquera intervención sobre o monumento esixe o seu consentimento e coordinación coas administracións.
Fontes municipais indicaron que o informe topográfico servirá como base para unha negociación técnica e xurídica que, no mellor dos escenarios, evitaría a vía contenciosa. Non obstante, os prazos e a claridade dos datos cartográficos serán determinantes para encamiñar a disputa. No caso de que persista a discrepancia, non se descarta que o asunto deba resolverse mediante a intervención de órganos superiores ou instancias xudiciais especializadas en deslindes.
Mentres tanto, veciños e representantes locais seguen con interese o desenvolvemento do expediente e agardan que o proceso permita, por fin, botar luz sobre se o miliario debe ser considerado de Mos ou de Redondela, e concretar responsabilidades e proxectos futuros de conservación. A comisión comprometeuse a manter informada á cidadanía e a elaborar un calendario de traballo axustado aos tres meses fixados para o estudo técnico.
