O Instituto Español de Oceanografía e a Universidade de Vigo situaron as Rías Baixas no foco científico tras detectar exemplares de peixes globo na costa sur de Galicia, un feito rexistrado en 2025 e vinculado polos investigadores á progresiva tropicalización do mar. O achado máis chamativo foi a localización dun tamboril de terra na ría de Pontevedra, complementado con outro rexistro anterior de 2021 fronte á Costa da Vela, en Cangas. As autoridades científicas subliñan que estes rexistros permiten estudar a expansión de especies de augas máis cálidas e avaliar as súas posibles implicacións para a pesca e a seguridade alimentaria.
O traballo, coordinado polo Instituto Español de Oceanografía en colaboración coa Universidade de Vigo, o Grupo para o Estudo do Medio Mariño (GEMM) e o Aquarium Finisterrae, documenta polo menos dous novos rexistros de especies pouco habituais na costa galega. Os investigadores puxeron especial interese no exemplar capturado na ría de Pontevedra en 2025 polo seu valor científico e por ser unha das zonas máis representativas das Rías Baixas. O estudo integra datos de campo, análises anatómicas e o rexistro histórico de capturas para contextualizar a aparición destes peixes.
As especies identificadas inclúen o tamboril de terra, coñecido científicamente como Ephippion guttifer, e un tamboril verde detectado fronte á Costa da Vela en 2021. Segundo a nota do IEO, trátase do primeiro rexistro documentado de tamboril verde en augas galegas e do segundo de tamboril de terra na comunidade. No caso do exemplar da ría de Pontevedra, a análise histolóxica reprodutiva mostrou que se trataba dunha femea en fase de posta, un dato que incrementa a alerta sobre a posibilidade de que estas poboacións poidan reproducirse localmente.
A presenza dunha femea reprodutora é relevante porque suxire que as condicións ambientais poderían ser xa axeitadas para a supervivencia destas especies na costa galega. Os autores do estudo interpretan os novos rexistros como parte dun patrón maior de desprazamento de especies asociado ao aumento da temperatura da auga e a cambios nas correntes. Esta tendencia, coñecida como tropicalización, leva á chegada e asentamento de fauna propia de latitudes máis cálidas, con efectos aínda por avaliar nos ecosistemas locais.
Os investigadores lembran que algúns peixes globo poden portar tetrodotoxina, unha neurotoxina natural extremadamente potente que supón riscos para a saúde se entra na cadea alimentaria. Non obstante, o risco de intoxicación en España considérase baixo dado que estas especies non están en comercio e a súa venda está prohibida pola normativa europea. Aínda así, o aumento da frecuencia de avistamentos obriga a reforzar a vixilancia e a correcta identificación de exemplares para evitar consumos accidentais e protexer á poboación.
Ademais dos aspectos sanitarios, a aparición de peixes globo plantea desafíos para a xestión pesqueira e a conservación do litoral. As Rías Baixas son un espazo de grande importancia para a pesca artesanal e a acuicultura, polo que coñecer a distribución, abundancia e toxicidade potencial de especies foráneas resulta clave para anticipar problemas. Os autores do informe abogan por establecer redes de seguimento continuado, mellorar a formación de inspectores e pescadores na identificación de especies e coordinar protocolos de actuación ante novas entradas.
O rexistro de 2021 fronte a Cangas e o de 2025 na ría de Pontevedra amplían a serie de observacións que nos últimos anos apuntaron a un aumento de especies termófilas en Galicia. Os científicos que participaron no estudo subliñan a necesidade de manter a monitorización para determinar se se trata de episodios illados ou do inicio dunha tendencia estable. A colaboración entre institucións públicas, grupos de investigación e centros divulgativos como o Aquarium Finisterrae considérase fundamental para reunir a información necesaria.
Mentres prosiguen os traballos de campo e os análises, as autoridades científicas recomendan prudencia á poboación e aos profesionais do mar: evitar manipular exemplares descoñecidos e comunicar o seu achado ás autoridades competentes. A detección recente reforza a idea de que as Rías Baixas están experimentando cambios biolóxicos vinculados ao quecemento e que a xestión costeira deberá adaptarse para protexer a saúde pública, a actividade pesqueira e a biodiversidade. A investigación continuará nos próximos meses para aclarar a extensión do fenómeno e as súas posibles consecuencias.
