Veciños de Ourense recuperaron e reforzaron as súas hortas familiares como resposta inmediata ao encarecemento dos alimentos provocado polas tensións no estreito de Ormuz. Desde Montealegre ata San Cibrao das Viñas, familias e pequenos grupos de veciños traballan parcelas para autoconsumo desde finais de 2025 e ao longo de 2026, buscando alivio económico, produtos máis saudables e certa autonomía fronte á volatilidade dos mercados. A experiencia local combina tradición agraria e unha estratexia práctica fronte á crise, segundo contan quen cultiva a terra. O resultado, apuntan, é tanto material como comunitario: aforro na cesta da compra e reforzo dos vínculos veciñais.
Para moitos horteláns, a decisión non é nova pero agora adquire maior urxencia. Segundo Bieito, que cultiva xunto coa súa esposa en Montealegre, a horta familiar permite un aforro significativo que se destina a mercar alimentos que non cultivan, como carnes ou lácteos; estima que poden aforrar ata 200 euros ao mes grazas á súa produción. O traballo na horta esixe tempo e coidados —arado, rega e abonado—, pero os que o practican subliñan que o esforzo se traduce en produtos de mellor calidade e nunha redución palpable da factura do supermercado.
A calidade é, para moitos, o valor máis apreciado. Filomena Fernández, de Mariñamansa, cultiva berzas, remolachas, coles e cenorias e destaca que a frescura e o sabor compensan calquera sacrificio. Para ela a horta tamén ten un compoñente terapéutico: o traballo coa terra actúa como descanso mental e ocupa o tempo de xeito saudable, ao tempo que asegura verduras sen aditivos nin tratamentos industriais. Esa combinación de saúde física e emocional é recurrente nas conversas con horteláns de distintos núcleos ourensáns.
A diversificación de actividades en torno á horta é outra constante. José Iglesias, de San Cibrao das Viñas, conta que ademais das hortalizas incorporaron un pequeno estanque onde crían carpas, unha iniciativa que responde á idea de combinar o útil co pracer. Para a familia de José, a horta mellorou tanto a calidade da alimentación como o benestar xeral; o traballo compartido na parcela convértese nun punto de encontro e de aprendizaxe interxeracional. A atención á saúde mental e ao ocio activo aparece así como un beneficio difícil de cuantificar pero moi valorado.
Non todas as hortas teñen a mesma dimensión, pero o impacto económico é evidente mesmo en parcelas máis modestas. Miguel Ángel, de A Cuña, calcula que a súa produción lle permite aforrar arredor de setenta euros ao mes, unha cifra menor que a dos produtores máis grandes pero igualmente ben recibida en tempos de subas continuas de prezos. Ese aforro, explican os horticultores, tradúcese en máis marxe para mercar proteínas, leite ou ovos, ou en cubrir outros gastos domésticos que a inflación fai máis visibles.
O fenómeno non é exclusivo dun barrio ou dun pobo: reflexo dunha tradición viva, as hortas atoparon na crise un motivo para expandirse e modernizar prácticas, con rotación de cultivos, uso de abonos orgánicos e rega máis eficiente. Organizacións locais, algún concello e asociacións veciñais impulsaron charlas, intercambios de sementes e consellos para sacar máis rendemento a pequenas parcelas, aínda que a resposta principal segue a ser a iniciativa privada e o traballo cotián das familias.
A pesares dos beneficios, os horteláns advirten dos seus límites: a dispoñibilidade de tempo, a estacionalidade dos cultivos e a necesidade de auga condicionan a produción e evitan que a horta substitúa por completo a compra no mercado. Con todo, os expertos e os propios agricultores coinciden en que o autoconsumo reduce a vulnerabilidade dos fogares ante subidas bruscas de prezos e fomenta un consumo máis saudable e sostible. Nesa liña, as hortas actúan como unha rede de seguridade local que amortiza en parte as turbulencias externas.
Moitos veciños esperan que a tendencia se manteña cando a conxuntura mellore, porque ademais de aforrar ofrece unha forma de vida e un patrimonio cultural que merece continuarse. A transmisión de saberes entre xeracións, a cooperación veciñal e as pequenas iniciativas de apoio técnico poderían consolidar estas parcelas como un recurso estratéxico para a cidade e a provincia. Mentres tanto, en Ourense a terra continúa sendo a resposta tangible de miles de fogares ante unha crise que obriga a buscar solucións próximas e sostibles.
