Un grupo de 46 persoas —voluntarios convocados por Abanca e Afundación, xunto a veciños e membros da comunidade de montes— plantou este sábado 700 exemplares autóctonos en dúas parcelas de Larouco: Trasmunde e Camiño da Enciñeira. A actuación sitúase na chamada «zona cero» do gran incendio que comezou o 13 de agosto de 2025 e que queimou cerca de 32.000 hectáreas, deixando un paisaje que aínda conserva cicatrices visibles.

A reforestación sobre a cinza

A xornada de reforestación mesturou esforzo físico e simbolismo. Entre paus e azadas plantáronse castiñeiros, encinas e sobreiras, xunto a endrinos, madroños, pereiras e macieiras silvestres. Voces experimentadas das comunidades de montes marcaron os surcos, e a alcaldesa de Larouco, Patricia Lamela, traballou man a man cos voluntarios. O obxectivo declarado é dobre: recuperar “parte da ingente masa forestal perdida” e recrear hábitats para especies como o corzo, o xabaril e as aves rapaces.

As árbores escollidas non son casuais. Apostouse por especies autóctonas que, a medio prazo, favorezan a conectividade ecolóxica e a resistencia do monte fronte a pragas e secas. Non obstante, técnicos locais advirten que a plantación é só un primeiro paso: a supervivencia deses exemplares dependerá de coidados continuados, do control da matogueira e, sobre todo, de evitar que volvan quedar illados nun paisaje dominado por masas de piñeiro queimadas e terreos en desuso.

Voluntarios que participaron na xornada lembraron a dureza do verán pasado. «Víase como o lume cruzaba lombos e daba ás aldeas», contou un dos membros da comunidade de montes. En lugares como Trasmunde as pegadas son aínda patentes: troncos carbonizados, tocos a medio limpar e bancais que antes acolían viñedos e que agora loitan por renacer.

Aprendizaxes e controversias sobre o manejo do monte

A reflexión que recolleu a xornada foi directa e dura: «o monte arde porque non está traballado; as terras labradas non arden», dixo a rexedora en galego. Esa frase resonou en Valdeorras desde agosto e sintetiza unha discusión que vén de lonxe en Galicia: a relación entre abandono de usos tradicionais —pastoreo, barbeitos, roturacións parciais— e a intensidade dos incendios.

En Larouco, a maior parte do queimado foi, segundo a alcaldesa, fincas privadas onde se abandonou a explotación agraria. Ese dato obriga a unha reflexión sobre modelos de propiedade e xestión. As comunidades de montes xestionan parcelas comunais con maior continuidade, pero non en todos os casos existen recursos para manter sendas e cortalumes nin para financiar tratamentos, podas ou clareos.

As voces técnicas lembran que a prevención esixe unha combinación de medidas: manexo do combustible —cortas e desbroces—, pastoreo controlado, restauración de mosaicos agrarios e concienciación entre propietarios. En Valdeorras, onde o paisaje vitivinícola é un patrimonio económico e cultural, o lume non só arrasou monte; golpeou explotacións agrícolas e cambiou dinámicas produtivas que custarán anos recompoñer.

Que queda por facer

A plantación en Larouco é a sétima acción do plan de recuperación impulsado por Abanca e Afundación, tras reforestacións en Quiroga e outras intervencións en Manzaneda, O Invernadoiro, Vilamartín de Valdeorras e Las Médulas entre outubro e novembro. A curto prazo, a prioridade é protexer solos e acuíferos, evitar a erosión e manter humidade para os retoños. A medio e longo prazo, fará falta deseñar un calendario de coidados: regas iniciais, protección fronte ao ungulado e, cando proceda, repoboacións complementarias.

No plano institucional, a experiencia de agosto impulsa propostas xa coñecidas en Galicia