A asociación xurídica galega coñecida como Irmandade Xurídica Galega iniciou conversas con mandos das forzas de seguridade en Galicia para promover o uso habitual do galego na atención verbal e escrita á cidadanía, segundo trasladaron fontes do colectivo en marzo de 2026. A iniciativa busca reducir as barreiras lingüísticas que asocian o exercicio da autoridade exclusivamente ao castelán e reclama a cooperación das administracións central, autonómica e local para a súa aplicación efectiva. O obxectivo declarado é que os máis de 11.000 axentes en Galicia poidan atender na lingua maioritaria do país cando proceda.
O planteamento recupera un antecedente histórico: unha carta-circular remitida o 28 de febreiro de 1989 polo xeneral xefe da IV Zona da Guardia Civil en Cataluña, que instaba aos membros do corpo a coñecer a normativa sobre o uso das linguas propias nas relacións coa Administración. Ese xesto, recordado por analistas e xuristas, cítase agora como un exemplo de intervención formativa das cúpulas policiais para garantir o respecto aos dereitos lingüísticos da cidadanía.
Nunha columna publicada recentemente, Xosé González Martínez subliña que a orde ministerial 35/1987 xa recoñecía a validez e eficacia de documentos dirixidos á Administración Militar nas linguas oficiais das comunidades autónomas. A normativa citada establecía ademais pautas claras para a atención oral en territorios con lingua propia, de modo que as denuncias escritas na lingua cooficial debían ser remitidas sen trabas á autoridade xudicial. É ese marco legal o que a Irmandade pretende poñer en práctica de forma consensuada coas forzas de seguridade.
A proposta, segundo explican os seus promotores, non persegue impor normas senón facilitar ferramentas: formación lingüística, modelos de formularios en galego e protocolos que permitan a atención na lingua escollida pola persoa. A Irmandade subliña que, segundo os seus cálculos, o 98% dos membros da Policía Nacional e da Guardia Civil en Galicia son falantes ou coñecen a gramática galega, o que converte a medida nunha cuestión de xestión e vontade organizativa máis que de recursos estruturais.
O impulso actual retoma ademais unha iniciativa anterior que tivo eco en 2007, cando a Asociación de Funcionarios para la Normalización Lingüística promoveu a campaña «En galego, con toda seguridade», que foi valorada entón como un éxito sen precedentes na normalización do uso do galego entre os corpos de seguridade. Aquela experiencia serve hoxe como referencia para demostrar que cambios institucionais na atención lingüística son posibles cando existe coordinación entre administración e colectivos profesionais.
En termos cuantitativos, a realidade das plantillas en Galicia é un argumento central da campaña: a Guardia Civil ocupa aproximadamente a 5.300 axentes na comunidade, o Cuerpo Nacional de Policía a 3.500, a Policía Autonómica suma 358 efectivos e as policías locais rondan as 2.500 prazas, o que coloca o total por riba dos 11.000 membros. Para que as medidas teñan alcance real, insisten os promotores, é imprescindible a colaboración da Delegación del Gobierno en Galicia e da Xunta, ademais da implicación dos concellos.
Os promotores do acordo apelan tamén á pedagoxía institucional: sosteñen que os cargos políticos e responsables administrativos deben liderar a normalización lingüística con exemplos claros e formación continuada, de modo que o uso do galego na vida pública deixe de ser interpretado como unha excepción. Denuncian que a persistencia dun modelo diglóxico, que reserva o castelán para a autoridade e o galego para o eido privado, contribuíu durante décadas a unha desvertebración cultural difícil de xustificar nunha comunidade bilingüe.
Desde o eido xudicial, a iniciativa busca afinidade coa administración da xustiza para que a interacción diaria entre policía e Xulgados se realice sen trabas por razóns idiomáticas. Os impulsores remarcan que o respecto á elección lingüística da persoa non só é un dereito recoñecido na normativa vixente, senón unha ferramenta de eficacia operativa e de reforzamento da confianza cidadá nas institucións.
Nas próximas semanas a Irmandade Xurídica Galega pretende presentar un documento de consenso con propostas concretas e calendarios de implantación para o seu debate coas distintas institucións. Os responsábeis da proposta insisten en que a clave será a vontade política e a coordinación entre administracións, e advirten de que, sen ese compromiso, calquera avance quedará limitado a experiencias puntuais e non alcanzará a normalización que reclama a cidadanía e os profesionais do sector.
