Mojtaba Jameneí, o novo líder supremo de Irán, anunciou este xoves no seu primeiro discurso á nación o peche do estreito de Ormuz tras o estalido do conflito que comezou o 28 de febreiro, unha medida dirixida a impedir o paso de buques de países aliados de Estados Unidos e Israel e destinada a presionar aos seus adversarios no Golfo Pérsico.
O anuncio chegou nun momento de elevada tensión: por ese paso circula aproximadamente o 20% do comercio mundial de petróleo e o seu bloqueo contribuíu a unha paralización case total do tránsito pola zona e a un repunte significativo dos prezos. A Axencia Internacional da Enerxía alertou de que a actual conxuntura supón a maior disrupción do subministro petrolífero da historia recente, unha avaliación que acendeu as alarmas nos mercados internacionais.
A pesar do peche declarado, imaxes satelitais e a análise do tráfico marítimo amosan que Irán mantivo activas as súas exportacións e permitiu o tránsito de embarcacións de países considerados amigos, como a India, mentres que China figura entre os principais receptores do petróleo persa nos últimos anos. Estas operacións concéntranse nunha infraestrutura concreta: a illa de Kharg, onde atraquen e cargan a maioría dos petroleiros iranianos.
Kharg é, desde moito antes da revolución de 1979, o principal punto de saída do petróleo iraniano ao mundo, e hoxe concentra preto do 90% das exportacións do país. A súa situación na costa do Golfo Pérsico e a orografía da liña litoral condicionaron que esa illa actúe como centro loxístico para a carga de hidrocarburos, con peiraos e terminais deseñados para xestionar o fluxo que non pode repartirse por outras partes da costa iraniana.
A relevancia estratéxica de Kharg quedou de manifesto durante a guerra con Irak nos anos oitenta, cando as súas instalacións foron case destruídas e posteriormente reconstruídas, o que permitiu recuperar e modernizar a súa capacidade exportadora. Analistas consultados por medios internacionais advirten que un ataque directo á illa podería deixar a Irán sen capacidade de exportar durante meses ou años, con consecuencias devastadoras para a economía persa e un efecto dominó nos mercados globais de enerxía.
Ata a data nin Estados Unidos nin Israel atacaron directamente Kharg; en cambio, Teherán foi responsable de ataques contra polo menos dezaseis embarcacións na rexión e lanzou bombardeos contra infraestruturas e obxectivos en varios estados ribeiráns, entre eles Kuwait, Bahréin, Qatar, Emiratos Árabes Unidos, Arabia Saudí e Omán. A estratexia iraní combina a clausura selectiva do estreito coa protección das súas propias rutas de exportación para minimizar o dano á súa economía.
O resultado é unha paradoxa: o peche do estreito afecta en gran medida ao comercio internacional e dispara os prezos, pero non reduce inmediatamente a capacidade de Irán para vender petróleo aos seus socios máis próximos. A capacidade de Teherán para controlar quen circula por Ormuz e para canalizar a súa produción a través de Kharg ofrécelle unha válvula de escape económica que complica a resposta occidental.
En termos estratéxicos, a illa de Kharg funciona hoxe como o principal blindaxe da economía iraniana fronte a unha crise que podería deixar á economía sen ingresos petrolíferos en cuestión de semanas. Mentres persista esa infraestrutura e se manteña o envío a compradores afíns, o país seguirá aproveitando marxe para operar pese ás ameazas, aínda que o risco dunha escalada que faga inoperables eses portos segue sendo a principal ameaza para a estabilidade do mercado enerxético mundial.
