Portomarín deu a sorpresa nos datos fiscais de 2023: con unha renda bruta dispoñible media por habitante de 21.187 euros o pequeno concello ligado ao Camiño de Santiago supera á cidade de Lugo, que queda en 20.985 euros. Os números, publicados polo Instituto Galego de Estatística, confirman a remontada xeral tras o golpe da pandemia: a renda media en Galicia acadou os 19.053 euros por persoa, case un 10% máis que en 2022.
O efecto do Camiño e un crecemento extraordinario
O salto de Portomarín non é menor: a renda por habitante medrou un 16,3% respecto a 2022. Con pouco máis de 1.300 habitantes, o municipio ribearego —coñecido pola súa ponte románica e polos sillares trasladados pedra a pedra cando quedou baixo as augas do encoro do Miño— viu como o turismo de peregrinación e os ingresos vinculados á hostalaría e ao aloxamento impulsan os ingresos medios locais.
A recuperación do Camiño de Santiago tras os anos máis duros da pandemia tivo efectos moi concretos nas aldeas polas que pasa a marea de peregrinos. Aloxamentos, bares, tendas de material para camiñantes e servizos de transporte e guías aumentaron a facturación, e iso notase nas estatísticas fiscais. Con todo, fontes municipais consultadas sinalan que parte do crecemento tamén pode deberse a operacións puntuais —venda de activos, novas actividades turísticas estacionais ou incrementos nos rendementos do capital— polo que haberá que vixiar a súa persistencia.
Na provincia, Portomarín adiantou precisamente á capital, que mellora un 9,5% e consolida unha renda alta para unha cidade de tamaño medio. Tras elas aparecen municipios costeiros e do norte lucense como Ribadeo (19.541 euros) e Meira (19.374 euros), que tamén experimentaron aumentos significativos. A foto, con todo, non é homoxénea: a amplitude entre municipios con máis e menos ingreso per cápita segue sendo notable.
Mapa de desigualdades: de Oleiros a Negueira de Muñiz
A nivel autonómico non houbo cambios na cúspide: Oleiros continúa como o concello con maior renda media en Galicia, con 30.879 euros por habitante, unha cifra impulsada pola presenza de fortunas e directivos vinculados a grandes grupos industriais e de distribución. Non é casual: nomes como o dunha coñecida empresaria galega ou altos cargos de multinacionais manteñen a concellos próximos á ría como núcleos de elevada capacidade adquisitiva.
No extremo contrario aparece Negueira de Muñiz, con apenas 8.152 euros por habitante e pouco máis de 200 veciños, dos cales unha ampla maioría supera os sesenta anos. O contraste entre estes dous exemplos sintetiza o reto demográfico e territorial que atravesa Galicia: mentres algunhas localidades se benefician do turismo ou da proximidade a polos produtivos, outras sofren despoboación, envellecemento e unha base económica moi reducida.
As cifras provinciais reflicten a recuperación: Ourense rexistrou o maior incremento interanual, do 11,6%, ata 17.618 euros, mentres Lugo creceu un 10,5%, A Coruña un 10% e Pontevedra un 9%. O ascenso medio responde, en boa medida, á recuperación do emprego e á reactivación de sectores vinculados ao consumo e ao turismo, pero tamén a variacións nas rendas do capital e prestacións sociais que se reflicten na contabilidade municipal.
Repercusións locais e preguntas abertas para 2024
Para os concellos estas cifras teñen efectos prácticos: a renda media condiciona a recadación potencial por impostos e transferencias que reciben, o reparto de recursos e a planificación dos servizos, polo que os responsables municipais deberán adaptar políticas e orzamentos tendo en conta estas variacións e vixiar a súa continuidade no tempo.
