Preocupación crecente pola vulnerabilidade do monte galego ante os primeiros incendios de primavera

A chegada do bo tempo reaviva o risco: está preparada Galicia?

O inicio da primavera, co ascenso das temperaturas e o fin das choivas, devolveu a Galicia a unha realidade que se repite ano tras ano: a fraxilidade dos seus montes fronte ao lume. Aínda que a tempada alta de incendios adoita asociarse ao verán, a sucesión de varios lumes nos últimos días puxo enriba da mesa unha pregunta inqueda: avanzou abondo a prevención para evitar que a historia se repita?

Factores estruturais: o monte, entre o abandono e o uso tradicional

As causas da elevada incidencia dos incendios forestais en Galicia son complexas e teñen moito que ver co modelo de xestión do territorio. O despoboamento rural, o envellecemento e o cambio nos usos do solo deixaron grandes extensións de monte desatendidas, onde a acumulación de materia vexetal facilita a propagación das lapas. Por outra banda, a práctica das queimas agrícolas, tradicional en moitas comarcas, segue xerando situacións de risco, especialmente cando as condicións meteorolóxicas cambian rapidamente.

Neste contexto, os expertos insisten en que a prevención debe ir máis alá da extinción. Mellorar a limpeza dos montes e recuperar a xestión activa dos recursos forestais perfílanse como tarefas urxentes. Sen un compromiso sostido no tempo, cada episodio de incendios ameaza con converterse nunha advertencia ignorada.

Recursos e resposta: o labor dos equipos de extinción

Fronte a cada emerxencia, a resposta dos servizos de extinción resulta clave para evitar danos aínda maiores. En cada incendio declarado, interveñen brigadas, motobombas e axentes forestais que, en ocasións, deben enfrontarse a condicións adversas e terreos de difícil acceso. A coordinación entre diferentes corpos e a rapidez na mobilización de medios determinan, en grande medida, o alcance dos danos.

Porén, a presión sobre estes equipos faise máis intensa cando os lumes se suceden en diferentes puntos do territorio en pouco tempo. A isto súmanse as dificultades para identificar a orixe dalgúns sinistros, un aspecto que complica a persecución de prácticas neglixentes ou intencionadas.

O peso da concienciación cidadá e a vixilancia

A pesar dos esforzos institucionais, a implicación da poboación local segue a ser un dos piares fundamentais para a defensa do patrimonio natural. A vixilancia do monte e a notificación temperá de calquera conato de incendio poden marcar a diferenza na loita contra o lume. Así mesmo, o cumprimento da normativa sobre queimas e a sensibilización acerca dos riscos asociados son cuestións aínda pendentes nalgúns ámbitos rurais.

Neste sentido, as campañas de información e educación ambiental deberían complementarse cunha maior presenza de persoal no territorio, especialmente en épocas de transición como a actual, cando o cambio estacional pode sorprender con episodios de risco inesperados.

Repercusións ecolóxicas e socioeconómicas: o custo de cada incendio

Máis alá da superficie afectada, cada incendio forestal carrexa consecuencias duradeiras para o medio ambiente e para as comunidades locais. A perda de biodiversidade, a erosión do solo e a alteración dos ciclos hídricos son impactos que requiren anos para seren revertidos. Ademais, os danos directos sobre explotacións gandeiras e agrícolas supoñen un golpe para a economía de moitas familias, agravando o problema do abandono do rural.

En paralelo, a percepción social do risco tende a fluctuar, con momentos de alarma que a miúdo se dilúen unha vez pasado o perigo inmediato. Este vaivén dificulta a consolidación de políticas a longo prazo, imprescindibles para converter a prevención nunha prio