Centos de persoas concentráronse esta mañá na praza da Quintana, en Santiago de Compostela, para ratificar o Protocolo Lingua Vital, un documento impulsado pola plataforma Queremos Galego que recolle case 300 medidas destinadas a recuperar o uso do galego. A asamblea aberta, celebrada o 14 de marzo de 2026, busca reverter o que os seus promotores describen como unha situación de «emerxencia lingüística» tras datos preocupantes difundidos polo Instituto Galego de Estatística. O obxectivo declarado é actuar en ámbitos como a educación, a administración pública, os medios de comunicación e o tecido económico.
O protocolo é froito do traballo conxunto de 57 entidades que traballaron durante meses e conta co apoio de case 400 organizacións, segundo explicaron os organizadores. O documento parte dos obxectivos fixados no Plan Xeral de Normalización da Lingua Galega aprobado por unanimidade en 2004 e detecta numerosas iniciativas previstas entón que nunca chegaron a executarse. Ante esa carencia, a plataforma propón unha batería ampla de medidas para recuperar espazos de uso e garantir os dereitos lingüísticos.
Marcos Maceiras, presidente da Mesa pola Normalización Lingüística, denunciou antes do inicio da asamblea a inacción do Executivo autonómico desde que o IGE publicase hai un ano e medio o seu informe sobre o estado da lingua. Maceiras acusou a Xunta de actuar en sentido contrario á protección da lingua, con decisións que, ao seu xuízo, foron erosionando a oficialidade efectiva do galego. Sinalou, entre outros exemplos, votacións parlamentarias que dificultaron o uso do galego en notarías e xulgados, campañas institucionais en castelán nos centros educativos e a negativa a que Galicia tivese voz propia en organismos internacionais como a Unesco.
A coordinadora de Queremos Galego, Celia Armas, reivindicou a autoría colectiva do traballo e lanzou unha mensaxe directa ao Goberno galego: o protocolo é unha alternativa lista para ser aplicada. Armas instou ás administracións a aproveitar o documento, a copialo se fai falta, e lembrou que moitas das propostas incluídas deberían terse implementado xa polas institucións. O seu discurso subliñou a vontade das entidades sociais de ofrecer solucións concretas ante a pasividade que denuncian.
Na asamblea presentáronse ademais as conclusións da comisión dedicada aos servizos públicos, explicadas por Mónica Fernández Valencia, que defendeu que a vitalidade do galego está ligada ao seu uso nos espazos de xestión pública. Entre as propostas figura a esixencia de coñecementos de galego como requisito para acceder a postos da función pública e a garantía de que a primeira atención nas administracións poida prestarse en galego. Fernández Valencia abogou por pasar de recomendacións a medidas que aseguren de forma efectiva os dereitos lingüísticos da cidadanía.
O catálogo de medidas aspira a incidir en todos os sectores relevantes para a supervivencia da lingua: ensino, administración, medios e economía. Os promotores afirman que actuar nestes ámbitos é clave para asegurar a transmisión interxeracional e o uso cotián do galego. Aínda que a maioría das propostas son de carácter normativo, tamén inclúen accións de carácter formativo e campañas públicas para fomentar o uso social da lingua.
A mobilización de hoxe foi, segundo os organizadores, unha demostración de que a sociedade civil non permaneceu indiferente ante o que consideran un retroceso. Asociacións culturais, sindicatos, colectivos profesionais e organizacións veciñais participaron na elaboración do protocolo e respaldaron a súa ratificación na praza da Quintana. A lectura pública do documento pechou a asamblea e serviu para reclamar unha reacción administrativa inmediata.
O contexto político e estatístico é determinante na argumentación da plataforma: o informe do IGE, difundido hai aproximadamente un ano e medio, sinalou unha tendencia á baixada no uso habitual e na transmisión xeracional do galego, o que motivou as alarmas sobre a súa vitalidade. Para Queremos Galego, a resposta debe ser integral e priorizar os espazos onde a lingua pode normalizarse de xeito cotián, especialmente na xestión pública e na educación.
Os promotores do Protocolo Lingua Vital puxeron hoxe o texto a disposición das administracións e anunciaron que continuarán esixindo a súa implantación. Advertiron tamén que, se non obtivesen unha resposta efectiva por parte da Xunta, intensificarán as mobilizacións e accións públicas para presionar polo seu cumprimento. A xornada concluíu cun chamamento a converter as propostas en políticas reais que reverten a situación da lingua no territorio galego.
