Quen supervisa o reparto de fondos públicos aos clústeres turísticos?

O debate sobre a xestión e o impacto das subvencións ao sector

Ao longo da última década, Galicia apostou con firmeza polo turismo como motor económico, canalizando fondos públicos cara a entidades que vertebran o sector na comunidade. O papel dos clústeres turísticos, neste contexto, adquiriu unha relevancia crecente, tanto na promoción de destinos como na interlocución coas administracións. Porén, o seu acceso a recursos públicos e a súa influencia na definición de estratexias suscitan preguntas sobre a transparencia e o equilibrio no reparto de axudas.

O peso do sector turístico na economía galega e a irrupción dos clústeres

Nos últimos anos, Galicia experimentou un notable auxe no turismo, converténdose nun dos territorios máis visitados do noroeste peninsular. Este crecemento levou ás autoridades autonómicas a potenciar a coordinación público-privada a través de estruturas como os clústeres, entidades que agrupan empresas, asociacións e outros actores do sector. A súa misión: deseñar políticas conxuntas, impulsar a promoción exterior e canalizar investimentos. Pero, que implicacións ten este modelo para a xestión de fondos públicos?

Dende 2014, a colaboración entre a Xunta e os clústeres turísticos traduciuse en cuantiosos convenios e subvencións. Estas alianzas permitiron financiar campañas promocionais, asistencia a feiras internacionais e proxectos de modernización, entre outras iniciativas. Porén, o volume de diñeiro público transferido e a liberdade para subcontratar servizos ou destinar partidas a gastos operativos —como dietas ou material de oficina— suscitaron debates no seo do propio sector.

¿Deben os clústeres influír na xestión de infraestruturas clave?

En paralelo ao seu labor promocional, algúns clústeres comezaron a pronunciarse sobre cuestións estratéxicas, entre elas a xestión aeroportuaria. O feito de que unha entidade con forte respaldo público plantexe propostas para limitar a operatividade de instalacións como o aeroporto de Vigo engade unha dimensión política ao debate. ¿Ata que punto é lexítimo que organismos financiados en boa medida con fondos autonómicos marquen o rumbo de infraestruturas esenciais para a mobilidade e o desenvolvemento local?

Non é a primeira vez que o reparto de voos e rutas xera controversia en Galicia. Os intereses dos diferentes territorios, a competencia entre aeroportos e a necesidade de equilibrar a oferta coa demanda debuxan un escenario complexo. Neste contexto, a intervención dos clústeres —con capacidade para influír a través de informes, recomendacións ou campañas— pode desatar tensións con administracións locais e colectivos empresariais que ven ameazada a súa posición.

Transparencia e rendición de contas: materias pendentes

A contía dos convenios asinados polos clústeres turísticos galegos dende 2014, que supera os 14 millóns de euros, obriga a redobrar a vixilancia sobre o destino e a eficacia deses fondos. ¿Tradúcese este fluxo económico en maior chegada de visitantes, mellor posicionamento internacional e emprego de calidade? Ou, pola contra, ¿existe marxe para mellorar a fiscalización e asegurar que as decisións estratéxicas respondan ao interese xeral, e non só ao dos membros do clúster?

Algúns responsables municipais e entidades cidadás reclaman unha maior participación no deseño das políticas turísticas, así como mecanismos de auditoría independentes que avalíen o impacto real dos investimentos. A opacidade en algunhas partidas, a flexibilidade para subcontratar servizos e a falta de información detallada sobre os criterios de reparto alimentan a percepción de que aínda queda camiño por percorrer en materia de bo goberno.