A iniciativa internacional The Ocean Cleanup logrou en 2025 retirar máis de 45 millones de quilos de plástico de ríos e océanos, segundo a propia organización. A operación, que se despregou en múltiples cuncas fluviais e zonas de alto abandono de residuos en mar aberto, constitúe o maior volume de desfeitos recuperado por un só proxecto ata a data. O obxectivo declarado da campaña é frear a chegada de residuos ao mar e reducir o impacto do plástico flotante sobre os ecosistemas mariños.
A tecnoloxía empregada combina barreiras flotantes que actúan como embudos na superficie e grandes redes en mar aberto para concentrar os residuos cara puntos de recollida. Estas estruturas instaláronse tanto en ríos como en treitos costeiros e en áreas de acumulación en alta mar, con operacións visibles en distintas rexións, incluida a zona caribeña, onde se probaron dispositivos similares. O sistema tenta interceptar os residuos antes de que alcancen correntes maiores e zonas remotas, e facilita a súa retirada mediante embarcacións especializadas.
Os responsables do proxecto subliñan que, a pesar do récord, esa cantidade representa unha fracción moi pequena do plástico que cada ano remata nos océanos, estimado en millóns de toneladas. Un estudo científico de 2021 advertía de que algo máis de mil ríos son responsables do 80 % dos residuos plásticos que chegan ao mar, unha concentración que apunta á necesidade de actuar na orixe, en especial nas cidades con sistemas de xestión de residuos deficientes. A recollida en mar aberto é por tanto só unha peza dunha estratexia máis ampla para conter a contaminación.
A organización transforma parte do material recuperado para reincorporalo ao ciclo produtivo: en 2025, aproximadamente 118.000 quilos de plástico recuperado convirtéronse en granulado reciclado e empregáronse para fabricar novos produtos. Tras a retirada, os residuos pasan por procesos de clasificación e reciclaxe que permiten separar plásticos recuperables doutros materiais e de residuos orgánicos. Os impulsores defenden que pechar este ciclo reduce a presión sobre os vertedoiros e ofrece alternativas á extracción de materias primas virxes.
A iniciativa non estivo exenta de críticas: científicos e conservacionistas sinalaron en anos anteriores o risco de captura accidental de fauna e a posible alteración do neuston, a comunidade de organismos que habita a película superficial do océano. Estudos posteriores mitigaron en parte esas preocupacións ao estimar que o dano que provoca o plástico supera o risco de captura, aínda que recoñecen que as avaliacións sobre os efectos no neuston seguen sendo limitadas e requiren vixilancia continua. A organización, pola súa banda, foi axustando deseños e protocolos para minimizar impactos non desexados.
Entre os obxectivos de The Ocean Cleanup figura, ademais, intervir na Gran Illa de Lixo do Pacífico, unha vasta aglomeración onde se calculan máis de 100 millones de quilos de plástico flotante, na súa maioría redes de pesca abandonadas e fragmentos de maior tamaño. A magnitude deses focos de acumulación dificulta solucións rápidas e pon de manifesto a necesidade de combinar accións en mar aberto con políticas que reduzan a entrada de residuos desde terra. A extracción en alta mar é complexa e custosa, pero considerala parte da resposta é, segundo os seus promotores, imprescindible.
A fundación, creada por Boyan Slat, defende que o fito de 2025 demostra que as tecnoloxías de intercepción poden operar a gran escala e achegar resultados medibles. Con todo, expertos en contaminación mariña insisten en que a maior prioridade debe ser a prevención na orixe: mellorar a xestión de residuos, fomentar o reciclaxe local e reducir o deseño de produtos dun só uso. Os mesmos analistas ven na captura de plásticos unha ferramenta complementaria que serve tamén para concienciar e mobilizar recursos cara solucións sistémicas.
O balance do último ano deixa unha dobre lectura: o sorprendente avance técnico dunha iniciativa privada fronte á xigantesca escala do problema. Mentres The Ocean Cleanup anuncia novas áreas de intervención e axustes na súa tecnoloxía, gobernos e organizacións ambientais reclaman medidas reguladoras e financiamento para abordar as causas estruturais da contaminación. A tensión entre mitigación e prevención marcará, previsiblemente, o debate público e científico sobre como afrontar a crise global do plástico nos próximos anos.
