O próximo luns, 16 de marzo, conclúe o prazo para presentar as listas de candidatos aos Consejos de Residentes en el Exterior (CRE), o proceso que renovará os órganos de representación da comunidade española fóra do país. Nas últimas xornadas, as demarcacións consulares intensificaron a configuración de candidaturas e a recollida de avales necesarios para concorrer. Máis de dous millóns e medio de españoles inscritos no Censo de Electores Residentes Ausentes (CERA) poderán exercer o seu dereito ao voto, sempre que na súa circunscrición se presenten listas. A convocatoria busca completar a renovación coincidindo co final do mandato actual destes órganos.
No mundo existen 97 demarcacións consulares con máis de 1.200 persoas inscritas no CERA, umbral esixido para poder celebrar eleccións aos CRE; delas, 46 están en América, 44 en Europa e 7 noutras rexións. Non obstante, só funcionan activamente 50 Consejos de Residentes en el Exterior repartidos en arredor de trinta países, o que amosa a heteroxeneidade da participación e da organización no exterior. A diferenza entre demarcacións con censo elevado e a existencia real de consellos operativos revela as dificultades prácticas para constituír estes órganos en determinadas circunscricións.
A renovación dos consellos chega nun momento clave, xa que o peche deste proceso electoral relaciónase co termo do VIII mandato do Consejo General de la Ciudadanía Española en el Exterior (CGCEE), previsto para xuño. A coordinación entre os distintos prazos administrativos condiciona o calendario e a posta en marcha das novas xuntas. Se non se alcanzan as asinaturas necesarias ou non se presentan candidaturas, en moitas demarcacións non haberá elección e os representantes actuais prolongarán a súa función ata que se convoquen novos comicios.
Os CRE son os órganos de representación máis próximos á cidadanía española no exterior e actúan como interlocutores ante as autoridades consulares, con carácter consultivo. As súas competencias inclúen a detección e transmisión de problemas laborais, culturais e administrativos, así como a asistencia en procesos de retorno a España e a defensa dos dereitos dos nacionais residentes fóra. En moitas comunidades a actividade destes consellos resulta decisiva para canalizar iniciativas asociativas ou xestionar demandas puntuais ante consulados e organismos públicos.
Para formalizar unha candidatura, as listas deben presentarse fisicamente na oficina consular, ben por un membro do equipo ou por algún dos electores que as avalan. Cada candidatura precisa un mínimo de 50 avales de inscritos no CERA, cifra que pode variar en función do número de conselleiros a elixir en cada demarcación; en moitas convocatorias a composición habitual do consello contempla sete membros. Os avales poden recabarse por correo electrónico, fax ou de forma presencial empregando os modelos oficiais previstos para este procedemento.
Unha vez entregadas, a Comisión Electoral correspondente encargarase de verificar a autenticidade das sinaturas e a identidade das persoas que respaldan cada lista antes de aceptar definitivamente as candidaturas. Nos últimos días observouse como en varias demarcacións se multiplicaron os esforzos para reunir avales e pechar equipos coa tranquilidade administrativa necesaria. Consulados como o de Manchester foron escenarios desa frenética actividade organizativa, onde aspirantes e colectivos tratan de cumprir os requisitos formais a tempo.
O peche do prazo dará paso á fase final do proceso electoral e, se se rexistran candidaturas, á celebración das votacións previstas, que renovarán os órganos de representación da comunidade española no exterior para os próximos anos. Se faltan propostas nunha demarcación, os cidadáns inscritos no CERA non poderán votar e a representación quedará en suspenso ata nova convocatoria. A correcta constitución dos consellos dependerá, en boa medida, da capacidade de mobilización das colectividades e da eficacia dos consulados á hora de facilitar trámites.
Desde a sociedade civil no exterior réclase con frecuencia maior información e apoio para facilitar a participación nestes comicios, xa que a dispersión xeográfica e as trabas administrativas limitan a concurrencia. A cita destes días poñen á proba tanto a disposición dos aspirantes como o interese dos electores en implicarse en estruturas consultivas que, a pesar do seu carácter asesor, inflúen na xestión cotiá dos servizos consulares. A recomendación xeral é informarse na propia oficina consular e, en caso de interese, presentar as listas antes do peche para garantir a representación das comunidades españolas no estranxeiro.
