O Concello da Coruña instalou recentemente valados metálicos de deseño nos parterres da rúa San Andrés para evitar que a vexetación sexa pisoteada por peóns e vehículos tras a humanización da vía, inaugurada en decembro de 2024. A intervención responde á constatación de que os coidados elementos ajardinados, situados a ras de chan, non acadaban desenvolverse porque transeúntes e algúns vehículos acababan invadíndoos. A colocación destas barreiras busca protexer as plantacións e garantir o enraizamento das moreras e doutras especies plantadas no novo treito urbano.
A reforma de San Andrés converteu a rúa nun espazo máis peonil e cómodo, con bancos, zonas verdes e árbores, en liña coas actuacións de humanización que se repetiron en varios puntos do centro. Con todo, a proximidade das xardineiras ao pavimento e a ausencia de aparcamento tras as obras favoreceron que os parterres quedasen expostos ao tránsito accidental. A imaxe de pequenas zonas verdes degradadas polo paso continuo de peóns acendeu o debate entre veciños e técnicos municipais sobre a protección da nova vexetación.
Os valados instalados son metálicos e cun tratamento estético que o Concello promoveu como unha solución compatible co deseño urbano do entorno. Segundo fontes municipais, elixiuse este sistema pola súa resistencia e pola rapidez de execución, aínda que o Concello non concretou por agora se estas barreiras terán carácter definitivo ou se se avaliarán tras o crecemento das plantas. A medida foi xustificada oficialmente como unha forma de favorecer a rexeneración dos parterres para que, unha vez consolidados, requiran menos actuacións de mantemento.
A colocación de proteccións en plena vía reconstrúe un vello dilema da planificación urbana: como conciliar a implantación de zonas verdes accesibles coa necesidade de garantir itinerarios libres de obstáculos para peóns, especialmente para persoas con mobilidade reducida. Organizacións e colectivos que traballan en accesibilidade advertiron noutras ocasións de que elementos excesivamente elevados ou con barrotes poden converterse en barreiras físicas e visuais. No caso de San Andrés, a intervención provocou críticas e tamén apoios por parte de quen valoran a recuperación do arborado e o embelecemento do viario.
Non só os peóns foron sinalados como responsables do desgaste das xardineiras; o deseño que suprimiu prazas de aparcamento permitiu tamén episodios puntuais de invasión por vehículos. Varios veciños denuncian que algúns condutores aparcan sobre os parterres, aproveitando a delimitación do espazo, o que obriga a reforzar a protección das zonas verdes. O Concello apunta a esta conduta como un dos motivos polos que os valados resultan necesarios, aínda que non detallase sancións concretas vinculadas a estes usos indebidos.
A intervención en San Andrés súmase a outras actuacións municipais orientadas a humanizar o centro histórico e a protexer o arborado urbano, se ben reaviva a discusión técnica sobre solucións máis integradas. Urbanistas consultados por diversos medios recomendan alternativas como bordillos elevados de baixo perfil, pavimentos permeables ou sinalización táctil que preserven as plantas sen introducir elementos que obstaculicen a mobilidade. Tamén suxiren que as campañas de sensibilización cidadá poden ser tan efectivas como as medidas físicas para evitar o pisoteo.
Entre os residentes hai posturas encontradas: mentres algúns celebran que se coide o arborado e se actúe para que as moreras poidan medrar, outros consideran que os valados restan liberdade de uso a un espazo que foi concebido para ser cidadán e accesible. Nos foros veciñais reclámase, ademais, un plan de mantemento claro e a participación da comunidade na vixilancia das zonas verdes. O debate céntrase en como compatibilizar o desfrute colectivo coa conservación das plantacións.
O Concello, pola súa banda, non ofreceu un calendario pechado para avaliar a eficacia das barreiras nin precisou se prevé adaptar o deseño se se detectan problemas de accesibilidade. A decisión de protexer os parterres evidencia a tensión entre os obxectivos de embelecemento urbano e as esixencias dun espazo público sen obstáculos. Se as plantacións logran enraizar grazas a estas medidas, a cidade gañará en sombra e calidade ambiental; se non, a polémica sobre o modelo de humanización de San Andrés pode alongarse.
A intervención chega a pouco máis dun ano da reapertura da rúa, que abriu ao público en decembro de 2024 coa promesa dun entorno máis amable para o peón. Os técnicos municipais esperan que, unha vez consolidada a vexetación, sexa posible rebaixar ou eliminar as barreiras e recuperar un aspecto aínda máis integrado do paseo. Mentres tanto, veciños e usuarios seguirán atentos á evolución dos parterres e ás solucións que se adopten para equilibrar conservación e accesibilidade.
