O Pazo de San Marcos acolleu este venres, 13 de marzo de 2026, unha xornada técnica dedicada ás aplicacións da intelixencia artificial na atención ás persoas maiores, organizada pola Diputación de Lugo e a Fundación Democracia e Goberno Local. O encontro, titulado «O marco da atención ás persoas maiores: análise de experiencias disruptivas e do emprego de sistemas IA», reuniu a máis de cincuenta profesionais da xeriatría e da xerontoloxía co obxectivo de explorar solucións tecnolóxicas que melloren a detección de dependencia, a xestión de listas de agarda e a asignación de recursos nun territorio envellecido e disperso.
O programa incluiu ponencias de especialistas do ámbito xurídico e dos servizos sociais. Abriron a sesión Lidia García Martín, doutora en Dereito Administrativo por la Universidad de León, e a interventora e os responsables da área de Benestar da Diputación de Ourense, continuando con intervencións de técnicos provinciais e académicos. Tamén participaron responsables de equipos de servizos sociais e profesionais de centros de día, o que permitiu que as exposicións combinasen marco legal, experiencia administrativa e necesidades prácticas do sistema de atención.
Para a Diputación de Lugo, a introdución de sistemas baseados en intelixencia artificial supón unha oportunidade para afrontar retos demográficos e de dispersión poboacional. Segundo o deputado de Promoción Económica e Social, Pablo Rivera, a provincia presenta unha realidade con «persoas maiores que precisan coidados e familias en situación de vulnerabilidade», polo que ferramentas de análise predictiva e de optimización de recursos que ata hai pouco parecían inalcanzables poden achegar solucións concretas.
Os ponentes describiron aplicacións concretas que xa empezan a utilizarse ou a pilotarse en servizos sociais: algoritmos de predición para identificar risco de dependencia antes de que se agrave, plataformas que priorizan e xestionan listas de agarda, sistemas de monitorización remota que reducen estadías hospitalarias e aplicacións que axudan a coordinar a asignación de prazas en residencias e centros en concellos con poboacións moi reducidas. Estas tecnoloxías, dixeron, facilitan unha intervención máis temperá e unha xestión máis eficiente de recursos limitados.
Xunto ao potencial operativo plantexáronse as dúbidas éticas e xurídicas que acompañan á automatización. Os asistentes discutiron preguntas clave como quen decide os criterios do algoritmo, que ocorre coas persoas que quedan fóra dos patróns detectados, como evitar que a automatización reproduza desigualdades existentes e que garantías de privacidade e seguridade deben esixirse para protexer ás persoas vulnerables. Estas incógnitas, subliñaron, esixen marcos de gobernanza, transparencia e supervisión humana.
Desde a Fundación organizadora, o seu xerente José Luis Moreno puxo o acento nos beneficios prácticos: a intelixencia artificial xa está presente na vida cotiá e, aplicada á atención, pode contribuír a mellorar a calidade de vida, a seguridade e a autonomía das persoas maiores, ademais de mitigar a soidade non desexada e o desgaste de coidadores profesionais e familiares. Non obstante, insistiu na necesidade de integrar a tecnoloxía sen substituír o compoñente humano do coidado.
Os expertos en dereito administrativo que interviñeron subliñaron a necesidade de adaptar a normativa para acoller estas novas ferramentas. Entre eles interviron académicos que analizaron as implicacións de protección de datos, a responsabilidade administrativa ante decisións asistidas por IA e a necesidade de procedementos que garantan o consentimento informado e mecanismos de reclamación e control. O debate deixou claro que a implantación esixe cambios regulatorios e formativos.
A Deputación provincial plantea ademais ese despregue tecnolóxico como complemento a políticas destinadas a aliviar a presión sobre os concellos, moitos deles con recursos limitados. A adopción de sistemas de apoio e o investimento en proxectos piloto preséntanse como medidas para mellorar a cobertura en concellos pequenos e dispersos, optimizando a xestión de prazas e servizos e reducindo custos derivados da fragmentación territorial.
Os asistentes valoraron positivamente o carácter formativo do encontro. Traballadores sociais, técnicos municipais, educadores sociais e responsables de centros destacaron a utilidade das sesións para coñecer experiencias, entender limitacións e preparar a incorporación de tecnoloxías nos seus centros. As conclusións apuntan á necesidade de promover máis formación práctica, proxectos piloto coordinados e un diálogo permanente entre administracións, profesionais e sector tecnolóxico.
A xornada pechou co consenso en que a intelixencia artificial ofrece posibilidades reais para mellorar a atención ás persoas maiores, sempre que o seu despregue vaia acompañado de garantías xurídicas, avaliación continua e salvagardas éticas. Os organizadores anunciaron que se impulsarán iniciativas de formación e probas piloto para trasladar do debate teórico a solucións que respondan á realidade rural e envellecida da provincia.
