O presidente do Goberno, Pedro Sánchez, evitou este venres fixar unha data para a presentación dos Orzamentos Xerais do Estado e situou como prioridade a aprobación por decreto das medidas destinadas a atenuar o impacto económico da guerra entre Israel e Irán e a subseguinte tensión con Estados Unidos. O anuncio, nun acto oficial, deixou no aire o calendario que o Executivo viña defendendo ata hai pouco e abre un novo capítulo na prolongada ausencia de unhas contas aprobadas polas Cortes desde 2022.
Desaceleración formal: decretos urxentes antes que proxecto de lei
Coa retórica oficial centrada na «dimensión» e na «envergadura» da crise internacional, Sánchez subliñou que o Goberno «cumprirá coa súa obrigación» de presentar os Orzamentos, pero que agora toca priorizar os reais decretos-lei que recollen as medidas económicas. Na súa intervención chegou a dicir:
«Creo que la dimensión, la envergadura de esta crisis… son gravísimas».
A vicepresidenta primeira e ministra de Facenda, María Jesús Montero, situou o posible atraso en «unhas semanas», unha apreciación que, de confirmarse, deixaría a presentación fóra do prazo que ela mesma barallara para este mes. Expertos do Goberno sosteñen que a elaboración técnica das contas está en marcha —o Executivo xa levou ao Congreso a senda de déficit en decembro— pero que a volatilidade internacional obriga a retocar hipóteses macro que se consideraban pechadas.
No terreo práctico, as consecuencias notaranse xa nas economías locais. Segundo datos do Ministerio para a Transición Ecolóxica, en Galicia o prezo do diésel subiu cerca de 50 céntimos por litro desde o comezo do conflito o 28 de febreiro, mentres que a gasolina 95 aumentou case 30 céntimos. Sectores estratéxicos na comunidade, desde o transporte por estrada ata a flota pesqueira con base en Vigo ou A Coruña, están a contabilizar un sobrecusto que encarece a cadea de subministracións e a actividade diaria.
Antecedentes: tres anos sen Orzamentos e unha reclamación constitucional
España encadea xa tres exercicios sen aprobar uns Orzamentos en sentido estrito; as últimas contas vixentes foron as aprobadas en novembro de 2022 para o exercicio seguinte. En decembro, o Executivo remitíu por segunda vez a senda de déficit ao Congreso, algo que formalmente lle habilita para configurar as contas, aínda que non elimina o obstáculo político: a proposta foi rexeitada por PP, Vox, UPN e Junts.
A situación ten ademais un fronte xudicial. O Senado, en mans da oposición, presentou un recurso ante o Tribunal Constitucional solicitando a nulidade das prórrogas orzamentarias e a imposición dunha data límite para a presentación do proxecto. O asunto colleitou impulso cando a Sala admitiu o recurso a trámite, o que engade presión ao calendario do Goberno e coloca a cuestión nun terreo de maior risco institucional. María Jesús Montero mantén que as prórrogas son plenamente constitucionais.
A matemática internacional tampouco axuda: cando o Executivo pechou o último cadro macroeconómico traballaba cunha previsión do cru Brent en torno a 68 dólares por barril; esa cifra desviouse nunhas semanas en torno a 40 dólares máis, coa consecuente revisión á alza dos custes enerxéticos e das expectativas de inflación. O propio ministro de Economía, Carlos Cuerpo, sinalou que a situación actual «está lonxe» da que se viviu durante a guerra de Ucraína, o que xustifica, na súa opinión, cautela á hora de pechar cifras definitivas.
Implicacións políticas e calendario electoral
O tablero partidista engade outra variable difícil de pasar por alto
