Consellería de Sanidade prepara un cambio normativo que permitirá abrir os puntos de atención continuada os sábados pola mañá. A modificación, de pequeno calado formal pero gran alivio práctico para usuarios e profesionais, busca substituír o actual modelo baseado en médicos voluntarios por unha regulación que garanta actividade regular en franxas que ata agora quedaban desatendidas. A falta de confirmación oficial sobre a data exacta de entrada en vigor, a iniciativa atópase xa en fase final de redacción.
Como funcionaban ata agora os PAC
Ata a reforma proxectada, a atención urxente do fin de semana en moitos municipios galegos resolvíase recorrendo a médicos voluntarios dos centros de saúde. Ese sistema funcionou durante anos como parche, sobre todo en áreas periurbanas e pobos con cadros de persoal reducidos, pero amosouse fráxil cando se tensionou a actividade: baixas, vacacións ou procesos de folga deixaban o servizo coxo. O centro de saúde de Narón, por exemplo, tivo que dar indicacións internas a outros centros sobre como proceder se se detectaban síntomas que requirían atención urxente neses turnos.
A norma que se prepara modifica, en linguaxe técnica e horario operativo, un decreto de 1995 que regula a atención continuada. Ese decreto, concebido noutra época do Sistema Nacional de Saúde, non recollía con claridade a posibilidade de abrir os PAC en franxas intermedias como as mañás do sábado sen recorrer ao voluntarismo. O propio recurso a médicos de plantilla en días non lectivos acabou por converterse nunha práctica irregular en moitos concellos.
Non é a primeira vez que a organización dos PAC salta ao primeiro plano do debate público: a folga da primaria que afectou centros de saúde como o de O Milladoiro a pasada semana puxo sobre a mesa a precariedade estrutural. Aquela mobilización rematou con melloras concretas, entre elas a limitación de tempos de consulta —dez minutos por paciente e un máximo de 30 consultas por xornada—, unha solución que aliviou as colas e as tensións pero que non resolvía a cuestión da cobertura do fin de semana.
Por que Galicia precisa esta reforma
A demografía galega, cunha poboación envellecida e un importante porcentaxe de habitantes en zonas rurais, esixe unha atención primaria flexible e accesible. As mañás do sábado son un momento no que a demanda de atención urxente non desaparece: problemas respiratorios, urxencias leves, seguimento de tratamentos e consultas que, na ausencia de alternativa, adoitan acabar nos servizos de urxencias hospitalarios. Abrir os PAC eses sábados pode desconxestionar os hospitais e devolver á atención primaria o seu papel de filtro e resolución.
Ademais, a experiencia recente demostrou que as solucións puntuais non abonda. As melloras pactadas tras as folgas —cunha duración máxima de asistencia por paciente e límite de actuacións— calaron entre os profesionais, pero os marróns administrativos e a falta dunha regulación actualizada sobre horarios e retribucións seguían a alimentar a desconfianza. A nova norma pretende dar seguridade xurídica aos turnos, clarificar retribucións e establecer mecanismos de substitución que eviten depender sempre da boa vontade do persoal.
Que cambia e que queda por resolver
Na práctica, a modificación legal permitirá á Xunta programar a apertura dos PAC na franxa das mañás do sábado sen ter que recorrer formalmente ao voluntariado. Iso implica que se poderán organizar turnos, contratos ou gardas específicas para eses períodos, coa consiguiente garantía de dereitos laborais e de continuidade asistencial. Fontes próximas á negociación explican que a redacción busca ser breve para axilizar a súa publicación, pero suficientemente precisa en aspectos clave como a compensación
