A Xunta presentou este xoves a candidatura de Santiago para optar á distinción de Cidade Europea da Ciencia no ano 2028, unha convocatoria que, segundo os seus responsables, é especialmente competitiva e que perseguirá visibilizar o labor científico de Galicia. A iniciativa, liderada pola administración autonómica, busca situar a capital compostelá como referente do coñecemento e da innovación en Europa e atraer investimentos e actividades científicas. O proceso de presentación formaliza meses de traballo conxunto entre institucións públicas e académicas. De acadar a designación, a cidade desenvolvería durante ese ano un programa de actividades científicas vinculado ao seu patrimonio e ao seu carácter internacional.
O conselleiro de Educación, Ciencia, Universidades e FP, Román Rodríguez, subliñou tras formalizar a candidatura que agora se inicia «un procedemento esixente», consciente da elevada competencia entre cidades europeas. Rodríguez destacou que, aínda que o obxectivo non é sinxelo, merece o intento porque o recoñecemento potenciaría a visibilidade internacional do esforzo investigador galego. Tamén afirmou que a distinción podería servir como palanca para captar novos recursos que impulsen proxectos de I+D+i. Segundo a Xunta, a candidatura responde ademais á necesidade de reforzar a cooperación entre administracións e centros académicos.
Desde San Caetano explicaron que a proposta, bautizada como Ways, é o resultado de meses de traballo nos que participaron equipos técnicos da consellería e socios estratéxicos da comunidade. O proxecto busca articular unha oferta científica ampla que abranque actividades divulgativas, investigación aplicada e programas formativos, integrando a cidadanía na axenda científica. A planificación inclúe a implicación dos campus universitarios e dos centros de investigación para desenvolver unha programación continuada ao longo do ano. O obxectivo é amosar «o sobresaínte traballo científico» que xa se realiza en Galicia e facelo palpable para audiencias locais e visitantes.
A candidatura está liderada pola Xunta de Galicia e conta coa participación do Concello de Santiago e das tres universidades galegas —Santiago, Vigo e A Coruña—, que poderán acoller actividades nos seus campus como parte do programa. Tamén forma parte da iniciativa a Asociación Gallega de Comunicación de la Cultura Científica y Tecnológica, entidade que achegará experiencia en divulgación e en conexión coa sociedade. A suma destas institucións pretende ofrecer unha proposta sólida e diversificada que combine investigación de vangarda con accións de achegamento social. Na presentación insistiron na importancia da colaboración público-privada para asegurar a viabilidade do proxecto.
O proxecto Ways inspírase no Camiño de Santiago para construír unha narrativa que conecte ciencia e territorio, aproveitando a dimensión de intercambio e mobilidade que caracteriza a ruta xacobea. Con este enfoque, a candidatura propón converter a iniciativa nun percorrido europeo que una tres rexións: Galicia, Pomorskie (Polonia) e Emilia-Romagna (Italia), articulando actividades nas cidades de Santiago, Gdynia, Rávena e Módena. A proposta aspira a reforzar a cooperación transnacional en ciencia e a xerar sinerxías entre centros de investigación e difusión de distintos países. Segundo a Xunta, esta dimensión internacional é clave para posicionar a Santiago como nodo científico europeo.
Un dos argumentos que esgrime a administración autonómica para optar ao título é o potencial de atracción de investimentos e fondos que adoita acompañar este tipo de distincións. A consellería cifra en novas oportunidades financeiras o efecto esperado, que beneficiaría á capital galega e tamén a outras urbes galegas como Vigo e A Coruña. Ademais de recursos para eventos e divulgación, a organización do programa permitiría canalizar proxectos de investigación colaborativa e empreendeduría científica. Desde a Xunta sosteñen que o impacto económico e académico podería prolongarse máis aló do ano da distinción, reforzando a infraestrutura científica rexional.
Ata a data, ningunha cidade española obtivo a distinción de Cidade Europea da Ciencia, polo que a candidatura compostelá, de resultar elixida, sería a primeira en conseguila para España. Ese feito outorgaría a Galicia unha visibilidade inédita nos circuítos europeos de ciencia e tecnoloxía, segundo os promotores da iniciativa. A posibilidade de ser pioneira no país foi utilizada como argumento para sumar apoios institucionais e académicos. Ao mesmo tempo, os responsables recoñecen que o fallo dependerá de criterios europeos e da competitividade fronte a outras propostas internacionais.
O seguinte paso formal é a avaliación da candidatura por parte do xurado europeo e a definición das fases de selección, un calendario no que a Xunta confía para avanzar na concreción de actividades e alianzas. Se o proxecto supera as sucesivas valoracións, Santiago tería por diante a tarefa de deseñar un programa extensivo e participativo que conecte investigación, ensino e divulgación. Os impulsores subliñan a vontade de implicar a cidadanía e aos axentes económicos nun plan que pretende deixar legado no tecido científico e cultural da rexión. A presentación da candidatura marca o inicio dun proceso aberto cuxos resultados se coñecerán nos prazos establecidos pola convocatoria europea.
