Unha das torres do Castelo de Escalona, na provincia de Toledo, afundiu na mañá do sábado 14 de marzo de 2026 arredor das 10.40 horas, aparentemente polo avanzado estado de deterioro da estrutura. O derrubamento tivo lugar na esquina norte do recinto, orientada á Avenida da Constitución, e non provocou vítimas, segundo a información facilitada pola Garda Civil. O colapso afectou a varios automóbiles aparcados nas inmediacións, aínda que non se rexistraron danos persoais. Os labores de limpeza e acordonamento comezaron de inmediato para garantir a seguridade na vía pública.
Unha patrulla do posto da Garda Civil de Escalona acudiu ao lugar para verificar os feitos e coordinar a primeira intervención, de acordo co comunicado difundido polo instituto armado. Ao mesmo tempo, operarios do servizo municipal personáronse no castelo e procederon a retirar os entullos que invadían a calzada, o que evitou a necesidade de cortar o tráfico de xeito prolongado. A zona quedou precintada mentres se avalía a estabilidade do resto da fortificación e se determinan as medidas de seguridade complementarias. As autoridades locais mantiveron a alerta para evitar episodios similares noutras áreas da contorna.
O derrubamento reabriu a atención sobre o estado de conservación deste conxunto monumental, que foi adquirido polo concello de Escalona hai dous anos co obxectivo de reconvertelo nun centro turístico. Dende a súa compra, o consistorio impulsara intervencións parciais de restauración, aínda que as obras se realizaban de xeito gradual e sen ter completado un programa de recuperación integral. Fontes municipais sinalaron que os traballos avanzaban a un ritmo prudente, pero a caída da torre pon de manifesto a necesidade de acelerar as actuacións e reforzar a vixilancia do inmoble. Non se deron detalles públicos por agora sobre un calendario novo de intervencións tras o accidente.
O Castelo de Escalona ten unha longa traxectoria histórica: os seus orixes remóntanse a unha fortificación romana, pasou por unha prolongada presenza bereber durante a etapa de Al-Andalus e, posteriormente, foi un enclave destacado na reconquista cristiá. En 1922 foi declarado monumento arquitectónico-artístico, categoría que hoxe equivalería a Ben de Interese Cultural, o que subliña o seu valor patrimonial e a obriga de preservalo. Ao longo do século XX e comezos do XXI o inmoble estivo en mans privadas durante décadas, o que limitou as intervencións públicas ata a súa recente adquisición polo concello. A pesar da súa protección legal, a conservación efectiva esixe investimentos e proxectos técnicos que agora quedan no foco de autoridades e expertos.
O episodio suscitou preocupación entre veciños e especialistas en patrimonio polo posible risco que comporta o estado ruinoso de elementos concretos do castelo. Técnicos que coñecen a fortificación advirten de que as torres e muros expostos ao clima e á falta de mantemento sistemático poden perder capacidade portante de xeito progresivo. A caída puntual dunha torre, ademais de causar danos materiais, pode desestabilizar tramos contiguos se non se actúa con rapidez. Por iso, a avaliación estrutural e a elaboración dun proxecto de reparación integral preséntanse como pasos ineludibles para evitar novos episodios.
Nas próximas horas, as autoridades locais coordinarán cos organismos de patrimonio autonómicos e provinciais a inspección técnica do ben para determinar causas precisas e responsabilidades. Aínda que a Garda Civil apuntou o desgaste como motivo probable do colapso, será necesario un peritaxe especializado para coñecer se houbo neglixencias no mantemento ou se o deterioro obedeceu a causas naturais acumuladas. Así mesmo, os resultados deses informes orientarán o alcance das obras de consolidación que haberá que executar para asegurar o recinto e preservar o seu valor histórico. A intervención da administración competente en materia de patrimonio será clave para o financiamento e supervisión dos traballos.
O concello de Escalona plantexara converter o castelo nun centro de interpretación e atracción turística dende a súa adquisición en 2024, un proxecto que pretendía impulsar a economía local. A caída da torre podería obrigar a reprogramar eses plans e a destinar recursos adicionais á estabilización antes de acometer a musealización prevista. En municipios con patrimonio similar, os procesos de restauración adoitan implicar a colaboración entre administracións e a busca de subvencións ou axudas públicas para asumir custos relevantes. O desenlace desta situación marcará o ritmo da recuperación do conxunto e a viabilidade do proxecto turístico anunciado.
Veciños de Escalona e usuarios da avenida afectada amosaron a súa inquietude pola visibilidade do suceso e reclaman claridade nos prazos de reparación. O consistorio mantén acordonada a zona e evitou suspender de xeito prolongado a circulación de vehículos, a pesar dos danos causados a algúns automóbiles aparcados xunto á fortificación. A curto prazo, as prioridades serán garantir a seguridade de peóns e condutores e completar a inspección técnica para decidir intervencións urxentes. A medio e longo prazo, o reto será recuperar e poñer en valor un monumento con séculos de historia que agora debe ser protexido para as próximas xeracións.
