Donald Trump anunciou este sábado a creación dunha misión naval internacional destinada a manter «aberto e seguro» o estreito de Ormuz, bloqueado en gran medida por Irán, e dixo que invitará a países como China, Francia, Japón, Corea del Sur e Reino Unido a sumarse á iniciativa. O mandatario comunicou a proposta na plataforma Truth Social e durante contactos na Casa Blanca, sen fixar un calendario concreto para o despregamento. Trump xustificou a medida polo impacto no comercio marítimo e na seguridade enerxética global e vincúlaa ás operacións militares que, segundo el, danaron a capacidade iraniana. Tamén advertiu de que Estados Unidos seguirá atacando a costa iraniana e afundindo embarcacións que representen unha ameaza mentres persista o bloqueo.
No seu mensaxe, Trump afirmou que a capacidade militar de Irán quedou practicamente aniquilada tras os ataques conxuntos que, segundo el, executaron Estados Unidos e Israel nas últimas dúas semanas. Aínda así, recoñeceu que Teherán conserva a posibilidade de lanzar drones, sementar minas ou disparar mísiles no estreito, o que converte a vía nun punto de tensión recurrente para o transporte marítimo internacional. Por iso, sostivo que a presenza de buques doutras potencias podería disuadir novas accións iranianas e garantir a liberdade de tránsito para os buques civís. A invitación inclúe potencias con intereses directos no tráfico enerxético e comercial que atravesa esa ruta.
Fontes oficiais informaron tamén dun bombardeo norteamericano durante a pasada noite contra a illa iraniana de Kharg, un nó clave para as exportacións petrolíferas de Teherán. Tanto desde Washington como desde Teherán dixeron que as instalacións petrolíferas da illa non resultaron danadas, se ben o ataque eleva a ameaza sobre infraestruturas sensibles que sustentan a economía iraniana. Trump, segundo o comunicado, non descartou reconsiderar a súa decisión de non atacar instalacións petrolíferas no caso de que Irán siga interferindo no paso marítimo, unha advertencia que aumenta o risco dunha escalada directa contra activos civís. Analistas subliñan que golpear infraestruturas enerxéticas podería ter consecuencias internacionais e multiplicar as reaccións na rexión.
O estreito de Ormuz é unha das rutas marítimas máis estratéxicas do mundo: polo estreito transita aproximadamente unha quinta parte do petróleo que se transporta por mar a nivel global, polo que calquera interrupción ten efectos inmediatos nos mercados e na seguridade enerxética de numerosos países. A proposta de coalición naval intentaría dar unha resposta visible ao bloqueo e protexer os buques comerciais dos ataques ou interferencias iranianas. Non obstante, crear unha forza multinacional implica superar obstáculos políticos e xurídicos, incluíndo a necesidade de acordos claros sobre regras de enfrontamento e a posíbel aprobación de organismos internacionais. As alianzas propostas por Washington inclúen países con posturas e dependencias enerxéticas moi distintas, o que complica unha acción coordinada.
Entre as potencias citadas por Trump, China aparece como o socio máis reacio a implicarse nunha operación liderada por Estados Unidos, debido aos seus estreitos lazos comerciais e enerxéticos con Irán. París e Londres poderían estar máis predispostos a participar en misións de protección do tráfico marítimo, pero o seu apoio non é automático e dependerá de avaliacións políticas e militares. Japón e Corea del Sur, altamente dependentes do subministro enerxético do Golfo, enfrontan un dilema: por unha banda a necesidade de protexer os seus envíos, por outra evitar aparecer aliñados nunha operación que podería aumentar as tensións con Teherán. Expertos consultados advirten ademais que a mera presenza de máis buques militares na zona incrementa o risco de incidentes.
A iniciativa de Trump prodúcese nun contexto de recrudecemento dos enfrontamentos entre Irán e forzas occidentais, con intercambios de ataques e contraataques que alteraron a seguridade no Golfo Pérsico. Estados Unidos e os seus aliados sosteñen que as medidas responden a accións iranianas destinadas a coartar a libre navegación; Irán, pola súa banda, defendeu o seu dereito a controlar o seu territorio e acusou a Washington de provocar maior inestabilidade. A comunidade internacional, incluída a Organización Marítima Internacional, amosou preocupación polo impacto no comercio e na seguridade, e varias capitais pedíron prudencia para evitar un conflito a gran escala.
Desde o punto de vista legal, unha coalición sen mandato de organismos como a ONU podería xustificar as súas operacións na defensa do paso inocente ou na protección da navegación comercial, conceptos recollidos no dereito marítimo, pero a súa interpretación ad hoc adoita ser obxecto de disputas. Ademais, calquera acción que implique afundir embarcacións ou atacar infraestruturas formula preguntas sobre proporcionalidade e responsabilidades civís. Os gobernos convidados por Washington deberán calibrar tamén a resposta doméstica e as implicacións electorais ou xeopolíticas de sumarse a unha operación tan visible.
Nas próximas horas e días agárdase que varios dos países mencionados valoren formalmente a proposta e que se leven a cabo consultas a través de canais diplomáticos e militares. Para as empresas navieiras e os mercados enerxéticos, a prioridade é a estabilidade do tráfico en Ormuz; para os gobernos, evitar que a escalada derive nun conflito máis amplo en Oriente Medio. A oferta de Trump abre a porta a unha coalición que podería restablecer a seguridade no estreito, pero tamén presenta riscos considerables que deberán equilibrarse antes de calquera intervención conxunta.
