Donald Trump, presidente de Estados Unidos, asegurou o 11 de marzo de 2026 que a súa administración contempla a posibilidade de reducir o comercio con España ao considerar que Madrid non está a cooperar con Washington. As declaracións producíronse no xardín da Casa Blanca, antes de que o mandatario se dirixise á Base Conxunta Andrews en Kentucky, e enmárcanse nas súas críticas sobre a repartición de cargas na OTAN e os compromisos financeiros dos aliados. Trump reprochou a España, segundo as súas palabras, que recibe protección pero non contribúe cos recursos que lle corresponden. O aviso engade tensión a unhas relacións bilaterais que, aínda que sólidas no eido estratéxico, veñen marcadas por disputas sobre defensa e gasto militar.
O mandatario estadounidense, nunha breve intervención ante os xornalistas, afirmou que o goberno español foi «moi malo» en relación coas súas obrigas na Alianza Atlántica e deixou entrever que Washington podería tomar medidas económicas se a situación non cambia. Na súa intervención vinculou a suposta falta de colaboración coa negativa, ao seu xuízo, a pagar o que lle corresponde á OTAN, un reproche que repetiu en distintas ocasións contra varios socios europeos. Aínda que empregou un ton duro, non detallou nese momento que medidas concretas se aplicarían nin os prazos para levalas a cabo.
A acusación de Trump súmase a un discurso recurrente do presidente sobre a necesidade de que os países membros alcancen o obxectivo do 2% do PIB en gasto en defensa, referencia que a Alianza marcou como meta para boa parte dos seus socios. España aumentou o seu orzamento de defensa nos últimos anos, pero foi obxecto de críticas por non acadar aínda esa cifra obxectivo, o que nalgúns casos serviu de argumento para recriminacións públicas por parte de Washington. Analistas consultados por este periódico sinalan que, aínda que a cuestión do gasto é real, as ameazas de recortar o comercio forman tamén parte dunha estratexia política máis ampla.
En Madrid non constaban a última hora reaccións oficiais inmediatas ás palabras do presidente estadounidense, e fontes do Executivo subliñaron históricamente a importancia da alianza con Estados Unidos e a defensa dos compromisos multilaterais. O Goberno español adoita responder a este tipo de reproches reiterando o seu compromiso coa OTAN e sinalando os esforzos realizados en materia de defensa e achegas internacionais. En calquera caso, un eventual endurecemento das relacións comerciais requiriría pasos formais e tería implicacións legais e diplomáticas que transcenderían as simples declaracións.
O anuncio de Trump tamén plantexa preguntas sobre a viabilidade e as consecuencias prácticas dunha medida así: impor restricións comerciais a un socio co que Estados Unidos mantén amplos intercambios e colaboración militar podería acarrear custos mutuos. Expertos en comercio internacional lembran que calquera contramedida debería axustarse á normativa vixente e probablemente implicaría negociacións e procedementos que non se resolven de forma inmediata. Ademais, un conflito comercial aberto entre aliados complicaría a coordinación noutros ámbitos estratéxicos.
Máis aló do ton da intervención, fontes diplomáticas sinalan que Estados Unidos e España comparten intereses en áreas como a defensa colectiva, a loita contra o terrorismo e a estabilidade no Mediterráneo. Por iso, pese aos reproches públicos, ambos gobernos adoitan manter canles de diálogo para xestionar discrepancias e atopar solucións prácticas. A retórica agresiva, con todo, pode erosionar a confianza e converter asuntos técnicos, como o reparto do gasto de defensa, en cuestións de maior calado político.
Trump utilizou en numerosas ocasións a defensa do gasto na OTAN como argumento principal para presionar aliados europeos, e o seu estilo confrontacional marcou a política exterior da súa Administración desde o inicio. Nesta ocasión, a referencia explícita á posibilidade de recortar o comercio engade un elemento económico a unha crítica que tradicionalmente se centraba no militar. Observadores europeos interpretan que a ameaza persegue tanto presionar para maiores achegas como alimentar un discurso doméstico orientado a mostrar contundencia fronte a socios considerados insuficientemente comprometidos.
A evolución desta disputa dependerá dos pasos que dean ambos gobernos nas próximas semanas e de se hai un achegamento en foros como a OTAN ou en contactos bilaterais. De momento, a declaración do presidente estadounidense volve poñer sobre a mesa a tensión entre solidariedade aliada e obrigas orzamentarias, e abre un período de incerteza sobre as posibles consecuencias económicas e políticas para España. Fontes achegadas á Administración estadounidense indican que calquera decisión sería comunicada oficialmente tras un proceso interno de avaliación, polo que, de momento, as palabras constitúen máis unha advertencia que unha acción inmediata.
