O escritor Francisco Narla presentou este mércores 12 de marzo de 2026 na basílica compostelá a súa nova novela, Ultreia, unha ficción histórica ambientada na Idade Media que busca explicar por que e como o Camiño de Santiago se converteu nunha ruta de peregrinación europea de primeira orde. A obra sitúa o lector nun momento clave de consolidación do itinerario xacobeo, e faino reivindicando figuras históricas controvertidas e analizando as tensións políticas e relixiosas que moldearon a cidade de Compostela. A presentación, celebrada no propio templo, subliñou o vínculo entre a narrativa do libro e o patrimonio material e inmaterial da cidade. Narla defendeu que a súa intención é ofrecer unha lectura crítica e documentada dese período, lonxe de estereotipos simplificadores.
En Ultreia conflúen personaxes reais e ficticios para reconstruír unha época de loitas polo poder entre a monarquía, a nobreza e a Igrexa, cando Compostela comezaba a gañar protagonismo internacional. A novela aborda o auxe das peregrinacións como fenómeno social e relixioso, pero tamén como motor económico e político que transformou rutas, hospitalidades e relacións entre reinos. Narla utiliza descricións de viaxe e escenas no camiño para amosar tanto os perigos físicos como as diversas motivacións que impulsaban a percorrer centos de quilómetros. O resultado, explicou o autor, pretende ser unha radiografía da complexidade dun proceso histórico que foi tanto espiritual como instrumental.
Un dos eixes centrais do libro é a figura da raíña Urraca I de León, a quen o autor recupera dunha imaxe pública marcada pola polémica para mostrar unha gobernante con recursos políticos e matices persoais. Narla propón, a través da súa protagonista, unha interpretación máis complexa da monarquía feminina na transición entre os séculos XI e XII, onde a diplomacia, as alianzas e as contradicións internas do reino definen moitas das súas decisións. A novela, segundo o autor, non pretende reescribir a historia senón poñer en primeiro plano as tensións e capacidades que explican o seu papel na consolidación do Camiño. Na presentación insistíuse en desmontar prexuízos históricos e en evidenciar a capacidade de Urraca para influír na política rexional.
Xunto á raíña, a obra non oculta o seu interese pola figura de Diego Gelmírez, considerado o primeiro gran arcebispo de Santiago e unha peza clave na proxección internacional do santuario compostelán. Narla explora tanto os seus logros institucionais como as controversias en torno á súa persoa, incluídas as resistencias populares que nalgún momento lle roubaron a escena pública ao arcebispo e levaron a episodios de violencia como intentos de linchamento. A novela investiga como o ascenso da sede compostelá se apoiou en maniobras eclesiásticas e políticas que contactaron cos intereses locais e estranxeiros. Ese retrato permite ao lector entender por que a figura de Gelmírez segue sendo obxecto de debate entre historiadores e cidadáns.
O relato presta particular atención á vida cotiá dos peregrinos: as súas penurias no camiño, as redes de hospitalidade, as razóns persoais que os moven e os beneficios que o seu tránsito reporta ás localidades polas que pasan. Narla recrea mercados, albergues e episodios de violencia e convivencia, cun interese marcado polas interaccións entre clases sociais e orixes diversos. Ese mosaico humano serve para evidenciar que a expansión do Camiño non foi un fenómeno exclusivamente relixioso, senón tamén unha matriz de intercambio cultural e económico. A novela, por tanto, funciona como un microcosmos que reflicte procesos maiores de transformación europea.
A presentación na basílica contou cunha intervención do autor na que explicou as decisións de documentación e ficción que guiaron a escrita, e subliñou o seu orixe lucense como vínculo persoal coa memoria do Camiño. Narla falou da necesidade de combinar rigor histórico con recursos narrativos que permitan achegar ao gran público momentos complexos da Idade Media. O acto, celebrado nun contorno emblemático, reforzou a idea de que a literatura pode contribuír á divulgación histórica e á posta en valor do patrimonio. Entre os asistentes houbo lectores, historiadores e axentes culturais interesados no enfoque proposto polo autor.
Ultreia é ademais a primeira entrega dunha triloxía na que Narla abordará distintas etapas históricas do Camiño de Santiago, desde a súa consolidación na Baixa Idade Media ata a súa expansión posterior como un dos grandes itinerarios culturais de Europa. O proxecto ambiciona ofrecer unha visión ampla e continuada do papel do Camiño na construción de identidades colectivas e na articulación de redes territoriais. Segundo indicou o autor, as seguintes entregas explorarán outros momentos clave e personaxes que contribuíron a que a ruta alcanzase a súa proxección continental. O plantexamento editorial apunta a combinar interese histórico con atractivo narrativo, buscando atraer tanto a lectores especializados como a un público xeral.
A aparición da novela chega nun momento no que o Camiño mantén a súa vixencia turística e espiritual, e no que a mirada pública sobre o seu pasado se volveu máis esixente e plural. A obra de Narla aspira a enriquecer ese debate ofrecendo unha narración documentada que invite a repensar protagonistas e procesos históricos. Para Compostela e para quen seguen a historiografía do Camiño, Ultreia propón unha lectura que vincula memoria, patrimonio e literatura en torno a unha ruta que segue xerando preguntas e atracción. O libro, e a triloxía que o acompaña, serán observados tanto por lectores como por especialistas interesados en como se contan os orixes dun dos grandes itinerarios europeos.
