Galicia pagou un prezo maior do que se recoñeceu nun primeiro momento tras o gran apagón que deixou sen subministración boa parte da península o 28 de abril do ano pasado. Un informe europeo, ao que tivo acceso este xornal, sinala retrasos de horas na recuperación do servizo vinculados tanto a fallos nas comunicacións como a deficiencias na execución do plan de reposición, e sitúa varias comarcas galegas entre as máis afectadas.
Que fallou e como se alongou a emerxencia
O documento detalla unha concatenación de problemas: a caída de liñas de transporte de alta tensión, incidencias en centros de conmutación e, sobre todo, fallos na cadea de comunicacións entre operadores, compañías distribuidoras e servizos de emerxencia. En zonas con cobertura móbil irregular, a localización de avarías e a coordinación de cuadrillas fixéronse a salto de liña, con técnicos desprazándose a pé ou en vehículos todoterreo para confirmar o estado das torretas.
Imaxes de torretas en concellos como Castro de Rei converteronse nun símbolo da fragilidade da rede, pero o informe subliña que a dimensión do problema foi máis ampla: os protocolos de illamento e reconexión non se activaron coa rapidez prevista en varios nós críticos, o que obrigou a improvisacións que prolongaron os cortes. Segundo testemuños recollidos, brígadas municipais e voluntarios tiveron que asumir tarefas de apoio loxístico ante a ausencia de comunicación estable cos centros de control.
Fontes achegadas a equipos técnicos relatan que en puntos do interior e en zonas costeiras —onde a actividade pesqueira e as conserveras dependen de subministración constante— os atrasos foron especialmente sensibles. «Esa noite houbo peixerías pechadas, sistemas de frío sen enerxía e familias que permaneceron horas sen calefacción eléctrica», explican esas fontes, que piden máis análises para cuantificar o impacto económico real en sectores como a pesca e a industria agroalimentaria.
«Producíronse retrasos de horas na recuperación do servizo en zonas illadas, vinculados tanto a fallos na cadea de comunicacións como a unha execución parcial do plan de continxencia.»
Antecedentes e a singularidade do territorio galego
Galicia non é un territorio homogéneo: a súa orografía, a dispersión da poboación e a concentración de infraestruturas portuarias obrigan a plans de continxencia distintos aos doutros territorios máis densos. Non é a primeira vez que cortes localizados evidencian debilidades; con todo, o informe europeo sostén que esta vez a combinación entre incidencia técnica e falta de sincronía nas comunicacións converteu un fallo puntual nunha crise de maior alcance.
A repartición de responsabilidades entre operador do sistema, distribuidoras e administracións autonómica e municipais aparece como un factor que entorpeceu as decisións en tempo real. A recomendación dos expertos inclúe a implantación de canles de comunicación redundantes, a priorización do acceso a redes privadas para equipos de emerxencia e o despregamento de microrredes con almacenamento en puntos estratéxicos.
Especialistas en redes e enerxía lembran que a modernización da rede non se limita á substitución de cableado: esixe tamén investimento en intelixencia de rede e en sistemas SCADA interoperables que permitan visualizar e actuar sobre a rede desde diferentes centros coordinados. En Galicia, as propostas técnicas que xa se debaten inclúen microxeración en zonas costeiras, almacenamento en baterías e protocolos de desconexión selectiva que protexan servizos esenciais.
Reaccións políticas e pasos a seguir
A publicación do informe reavivou a polémica política. A Xunta de Galicia solicitou explicacións e unha reunión co o
