Sara Martínez Peña, antiga recepcionista e responsable da cafetería de Funeraria Castellana, ratificou ante a Audiencia de Valladolid que, durante a súa etapa laboral entre 2005 e 2006, coñeceu a práctica coñecida internamente como «reciclaxe», pola que os féretros contratados polas familias eran substituídos por outros de menor calidade antes da súa incineración. O testemuño, ofrecido na segunda xornada do xuízo que investiga presuntas irregularidades no grupo funerario, sitúa a maniobra no interior das instalacións e xustifica esa práctica polo beneficio económico que implicaba a súa reventa. A ex empregada explicou que a operación realizábase xusto antes da cremación, cando os familiares non podían presenciar o proceso.
Martínez Peña describiu que a denominación «reciclaxe» non lle era inicialmente familiar, pero que a coñeceu a través de comentarios entre compañeiros que, segundo o seu relato, mostraban unha actitude de complicidade. A muller asegurou que a práctica xeneraba incluso sorrisos entre o persoal, o que, na súa opinión, evidenciaba que non se trataba dunha improvisación senón dunha operativa coñecida na plantilla. O seu papel na empresa permitiulle observar rutinas e conversacións que agora reproducíu ante o tribunal.
Segundo a versión da testemuña, as familias contrataban un ataúde de maior calidade, pero no momento da cremación ese féretro era substituído por outro máis económico e o orixinal gardábase nun garaxe para ser posteriormente vendido. A antiga empregada relatou que o cambio afectaba asemade aos arranxos florais, algúns dos cales se modificaban antes dos servizos para a súa reutilización. Estas prácticas, explicou, efectuábanse nunha marxe do procedemento no que os achegados non asistían á incineración, o que facilitaba o engano.
A testemuña asegurou que contactou cos investigadores en xaneiro de 2019 despois de coñecer polos medios a denominada Operación Ignis, que xa dera lugar a rexistros e detencións vinculadas ao grupo funerario. Foi un amigo policía quen, segundo o seu testemuño, lle aconsellou que trasladase ás autoridades o que sabía sobre as prácticas internas. Nun dos rexistros relacionados con aquela operación, as forzas de seguridade acharon e incautáronse de cerca de 1.000.000 euros no domicilio do propietario do grupo, un achado que aparece na instrucción do caso.
Na sala, a ex empregada reproducíu a declaración que formulara ante os investigadores anos antes, e citou un exemplo que a marcou: a existencia dun «arcón enorme» de alta gama cuxo aspecto sobresaía por riba do resto, segundo comentou ao tribunal. Foi interrogada tanto polo Ministerio Fiscal como polas acusacións personadas e por unha das defensas, nunha sesión na que o seu relato serviu para contextualizar a magnitude e o carácter sistemático das prácticas denunciadas. Martínez Peña insistiu en que non se tratou de feitos illados senón dun procedemento coñecido entre o persoal.
O xuízo que se celebra en Valladolid céntrase en determinar se as condutas no seo do grupo funerario constituíron delitos como estafa ou apropiación indebida, e se houbo actuación organizada para lucrarse a costa das familias. As dilixencias abertas, iniciadas coa Operación Ignis, analizaron rexistros en varias instalacións do grupo e levaron á detención de varios implicados, segundo consta no sumario. As defensas viñeron negando a existencia dunha práctica xeneralizada e prometen rebatir os testemuños durante o proceso.
Os acusados, que suman diversas persoas vinculadas á dirección e á operativa do grupo, afrontan unha carpeta xudicial complexa na que as probas documentais, as declaracións de extraballadores e as actuacións policiais serán clave para sustentar a acusación. Na sesión de hoxe, a Fiscalía e as partes afondaron nos detalles dos relatos e na cronoloxía dos feitos denunciados. O tribunal continuará coa declaración de testemuñas e peritos nas próximas sesións para completar a instrucción probatoria.
Máis alá do caso concreto, o proceso reabriu o debate sobre a transparencia e a regulación do sector funerario e sobre a protección dos dereitos das familias en momentos de duelo. Para moitos afectados, a posibilidade de que se producisen cambios de ataúdes ou reutilización de elementos florais plantea dúbidas sobre os controis e a supervisión nun servizo sensible. O xuízo en Valladolid perfílase como proba de lume para esclarecer responsabilidades e reparar, no seu caso, a quen puideron ser prexudicados.
