A empresa santiaguesa Mestrelab Research S.L.U. impulsa en Galicia a plataforma tecnolóxica SCI-DATA, anunciada o 13 de marzo de 2026, para facilitar o procesamento e a reutilización de grandes volumes de datos científicos xerados en proxectos de investigación e desenvolvemento. O proxecto, desenvolvido en Santiago de Compostela, nace para resolver a dispersión e a falta de interoperabilidade da información procedente de técnicas analíticas como a espectroscopía e a cromatografía. O seu obxectivo é mellorar a xestión de datos en sectores estratéxicos como o farmacéutico, o químico e as ciencias da vida, acelerando a I+D e a transferencia tecnolóxica. O impulso financeiro chega do Goberno central e de fondos europeos destinados á transformación dixital.
SCI-DATA préséntase como unha solución escalable que ofrece ferramentas para ler, procesar e estandarizar formatos heteroxéneos de datos analíticos, de modo que poidan volver empregarse en novos estudos ou desenvolvementos industriais. A proposta técnica inclúe capacidades de análise que permiten integrar rexistros procedentes de instrumentos distintos, normalizar metadatos e facilitar buscas e consultas avanzadas sobre grandes repositorios. Esta arquitectura busca reducir o tempo e o custo asociados á xestión manual de ficheiros e á conversión entre formatos propietarios. Na práctica, aspira a simplificar o labor dos investigadores e dos departamentos de I+D que manexan volumes crecentes de información complexa.
O proxecto parte dun problema extendido nos laboratorios: moitos datos quedan atrapados en formatos obsoletos ou pouco interoperables que dificultan a súa explotación posterior. Os rexistros xerados por distintas técnicas analíticas adoitan gardarse en estruturas inconsistentes, con metadatos insuficientes ou sen estandarización, o que frea a reutilización e a combinación de series temporais. Ademais, a ausencia de normas homoxéneas complica a colaboración entre centros e empresas e limita o potencial de descubrimento que ofrecen os conxuntos de datos masivos. SCI-DATA pretende dar resposta a estas barreiras mediante procesos automáticos de transformación e enriquecemento da información.
Entre as fontes de datos que a plataforma poderá xestionar cóntanse a resonancia magnética nuclear (RMN), a cromatografía líquida e de gases acopladas a espectrometría de masas (LC/GC-MS), así como espectroscopías UV-Vis, Raman e infravermella (IR). A capacidade de integrar sinais e espectros de distinta natureza permitirá realizar análises comparativas e aplicar técnicas de minería de datos ou aprendizaxe automática sobre coleccións consolidadas. A ferramenta está deseñada para aceptar entradas en diversos formatos e convertelas a modelos interoperables, preservando tanto os valores instrumentais como os metadatos experimentais. Isto facilita que os resultados poidan ser reproducibles e vinculables a conxuntos de referencia.
O desenvolvemento de SCI-DATA enmárcase en iniciativas de dixitalización promovidas pola Unión Europea e conta con apoio económico do Ministerio para a Transformación Digital e a Función Pública, no marco do Plan de Recuperación, Transformación e Resiliencia financiado con fondos Next Generation EU. Ademais, o proxecto forma parte do Programa de ayudas para productos y servicios tecnológicos de Espacios de Datos, unha liña destinada a reforzar infraestruturas que permitan compartir e explotar datos complexos en entornos científicos e industriais. Ese apoio institucional pretende impulsar non só a capacidade técnica senón tamén a adopción por parte de axentes públicos e privados.
A plataforma seguirá os principios FAIR —localización, accesibilidade, interoperabilidade e reutilización— co fin de garantir que os datos non só queden almacenados, senón que resulten útiles para novos análises e aplicacións. Ese enfoque facilita a creación de repositorios que poidan consultarse e combinarse con outras fontes, favorecendo a reproducibilidade de resultados e a validación independente por parte de terceiros. Para empresas farmacéuticas e químicas, a dispoñibilidade de datos estandarizados pode acelerar a identificación de candidatos a fármaco, a optimización de procesos e a caracterización de novos materiais. No ámbito académico, abre a porta a estudos meta-analíticos e á reutilización de experimentos previos como punto de partida para novas hipóteses.
Mestrelab Research, con sede en Santiago de Compostela e coñecida internacionalmente polo seu software para o procesamento de datos científicos, lidera o consorcio que impulsa SCI-DATA dentro do ecosistema do Hub de Innovación Digital. A compañía achega experiencia en interoperabilidade e no tratamento de sinais analíticas, mentres que a iniciativa busca sumar centros de investigación e empresas do sector para validar casos de uso reais. A iniciativa reflicte ademais unha estratexia rexional e europea para consolidar capacidades tecnolóxicas que sitúen á industria local en mercados de alto valor engadido.
Os promotores agardan que a plataforma sirva como infraestrutura compartida que impulse a competitividade e a colaboración entre investigación e empresa, permitindo extraer novo coñecemento de conxuntos de datos que hoxe permanecen subutilizados. A curto prazo, o reto será lograr a aceptación por parte de usuarios acostumados a fluxos de traballo propios e a formatos pechados; a medio e longo prazo, a estandarización e a dispoñibilidade de datos poderían reducir os tempos de desenvolvemento en sectores clave. SCI-DATA aspira a converterse nunha ferramenta que, desde Galicia, contribúa a consolidar a economía do dato na investigación científica e na industria.
