O Servizo Galego de Saúde incorporará este ano unha nova proba cutánea para a detección da tuberculose que foi testada no Hula e noutros dous hospitais galegos. A proba, desenvolvida polo Instituto Serolóxico de Dinamarca e comercializada co nome de Siiltibcy, promete ser máis específica que a tuberculina tradicional e reducir o número de falsos positivos que complican a práctica clínica e o rastrexo de contactos.
Como se probou e que cambia na práctica clínica
No ensaio realizado en Lugo, o persoal da unidade que atende a tuberculose aplicou a cada paciente unha tuberculina convencional nun brazo e a nova proba no outro, nun deseño dobre cego. O responsable desa unidade, o doutor Antón Penas, explica que nin os pacientes nin os profesionais sabían cal se administraba en cada brazo, algo que aporta robustez ao estudo. En torno a 50 lucenses participaron nesa fase, segundo os datos facilitados polo hospital.
“Ofrecíase aos pacientes poñerse unha tuberculina nun brazo e outra no outro. Era un estudo dobre cego de modo que tampouco nós sabíamos cal era cada unha, só o organizador do estudo”
A nova tuberculina inxéctase de forma cutánea e provoca unha reacción na pel se o organismo estivo exposto á bacteria causante da tuberculose. A diferenza, segundo os investigadores, reside na selección de antíxenos: Siiltibcy inclúe compoñentes máis específicos que evitan que a resposta dérmica se active por vacinas anteriores ou por micobacterias ambientais semellantes.
Na práctica diaria, esa especificidade supón menos resultados positivos en persoas que, en realidade, non teñen infección latente nin enfermidade activa. Para o clínico, isto reduce a presión sobre os equipos de vixilancia e evita tratamentos innecesarios, con todo o que conleva —controles, toxicidade e custos— cando se pretende previr a progresión a enfermidade activa.
Vacinación histórica, falsos positivos e o mapa epidemiolóxico galego
Ata finais dos anos setenta e principios dos oitenta boa parte de España aplicou a vacina BCG (bacilo de Calmette-Guérin). Iso significa que moitos galegos maiores de 45 anos amosan reactividade nas probas cutáneas pola vacina e non por unha infección real. A novidade desta tuberculina é que reduce esa reacción cruzada, unha mellora especialmente útil nunha comunidade con poboación envellecida e alta mobilidade migratoria en determinadas comarcas.
Galicia rexistrou recentemente ao redor de 310 casos novos de tuberculose nun ano, e na provincia de Lugo trátanse cada tempada preto dunha trintena de casos activos, o que sitúa a incidencia en torno a 10 por cada 100.000 habitantes. Estas cifras sitúan a rexión nunha situación intermedia dentro do panorama estatal: lonxe das taxas dos anos de máximo impacto, pero con brotes e grupos de risco ben identificables que requiren vixilancia constante.
A posta en marcha do plan galego de control da tuberculose reduciu sensiblemente a incidencia, pero a enfermidade non desapareceu. As actuacións de saúde pública —detección precoz, rastrexo de contactos e tratamento completo— seguen sendo a clave. Neste sentido, unha proba diagnóstica máis afinada pode facer máis eficientes esas intervencións: menos falsos positivos significa centrar recursos nos verdadeiros casos e nos seus contactos próximos.
Repercusións para pacientes e próximo paso na atención
Un efecto práctico inmediato será a menor derivación de persoas a programas de quimioprofilaxe innecesarios. O tratamento para a tuberculose latente ou activa é longo —por xeral seis meses nos esquemas habituais— e a súa duración pode prexudicar
