Os proxenitores, de 84 e 83 anos, delegaron a representación legal da súa filla, afectada por parálise cerebral, en dous dos seus irmáns tras alegar «innumerables dificultades» burocráticas e unha marcada falta de competencias dixitais que lles impedía tramitar asuntos ante a Administración, o hospital e o banco. A Audiencia de Pontevedra deu a razón aos proxenitores ao estimar conveniente que os irmáns asuman a representación, despois de que o xulgado de Ponteareas rexeitase en primeira instancia adoptar medidas xudiciais. Os proxenitores viñan exercendo desde 2007 unha garda de feito sobre a súa filla, que require axuda diaria para a hixiene, a alimentación, a medicación e a xestión dos seus asuntos persoais e económicos.
Os maxistrados da Audiencia consideraron que, por razóns lóxicas relacionadas coa idade dos proxenitores, a súa capacidade para afrontar os trámites non ía mellorar, e que resultaba máis axeitado formalizar un relevo que garantise a protección e a atención continuada da muller. Ademais de conceder a representación legal, a sala adoptou unha curatela representativa completa para os dous irmáns, que constitúe a medida central de apoio prevista na reforma normativa vixente. Na súa resolución, a Audiencia subliñou que os proxenitores poden seguir colaborando de feito na asistencia, sen prexuízo da nova configuración xurídica.
En primeira instancia, a xuíza de Ponteareas rexeitou outorgar medidas xudiciais de apoio porque entendeu que a existencia dunha garda de feito —a situación informal na que os proxenitores viñan actuando— xa cubría as necesidades da persoa con discapacidade. O tribunal apuntou que, pese á necesidade de apoio para o exercicio da súa capacidade xurídica, a garda de feito confería unha cobertura completa e suficiente nese momento, polo que non procedía substituíla por unha intervención xudicial máis formal. Os proxenitores recorreron esa decisión ao considerar que a figura informal lles xeneraba problemas prácticos e riscos de exclusión en trámites cada vez máis dixitalizados.
Os proxenitores argumentaron no seu recurso que a prórroga da garda de feito obrigábanos a desprazarse continuamente para calquera xestión relacionada coa súa filla, desde citas médicas ata xestións bancarias ou trámites na Administración de Justicia. A combinación da súa avanzada idade e a falta de habilidades dixitais convertía trámites rutinarios en cargas físicas e loxísticas significativas, sinalaron. Sostiveron que esa situación deixaba á muller nunha posición de vulnerabilidade pola dificultade de garantir o acceso continuado a dereitos e servizos básicos.
A petición de formalizar a representación buscaba tamén previr problemas futuros derivados da dixitalización de procedementos, un aspecto que os proxenitores destacaron como determinante na súa solicitude. Nos últimos anos, a xestión electrónica de citas, a firma dixital e a obriga de presentar documentación por medios telemáticos incrementaron a dependencia de terceiras persoas ou de desprazamentos presenciais para moitas familias. No caso desta unidade familiar, eses cambios ampliaron as limitacións dos proxenitores para exercer de forma efectiva as responsabilidades que viñan asumindo.
A actuación dos dous irmáns foi valorada pola familia e pola Audiencia como continuadora do coidado que xa prestaban de forma «impecable», segundo consta na resolución. O tribunal considerou que a súa implicación, xunto coa adopción da curatela representativa, ofrece unha resposta xurídica máis segura e estable fronte á informalidade da garda de feito. A curatela representativa permite aos curadores xestionar tanto a persoa como os bens, adaptando a intervención ás necesidades reais da persoa con discapacidade e procurando a súa autonomía na medida do posible.
O caso pon de relevo un fenómeno crecente: o envellecemento dos coidadores principais e a fenda dixital como factores que empuxan ás familias a buscar solucións legais máis estruturadas. Expertos en dereito da familia e na atención á discapacidade veñen advertindo sobre a necesidade de facilitar recursos e accesibilidade para evitar que a dixitalización deixe en desvantaxe a persoas dependentes e ás súas coidadoras e coidadores. Así mesmo, salientan a importancia de medidas preventivas e de acompañamento que faciliten transicións ordenadas cando o coidado recaia noutros familiares.
A sentenza da Audiencia de Pontevedra confirma así o relevo solicitado pola familia e formaliza unha estrutura de apoio que, segundo os maxistrados, responde mellor á realidade do caso. A resolución permite aos proxenitores seguir participando na asistencia diaria, pero sitúa a responsabilidade xurídica principal nos irmáns designados, procurando garantir a protección da muller no marco da normativa actual. A decisión pode servir de referencia para outras familias en situacións similares nas que a perda de capacidades físicas ou dixitais dos coidadores obriga a reorganizar os apoios legais e prácticos.
