Un problema recorrente na xestión urbanística autonómica
Resulta paradóxico que, nunha comunidade cunha gran complexidade territorial como Galicia, a administración autonómica siga tendo dificultades para cubrir postos clave na vixilancia e control do urbanismo. A falta de persoal especializado para liderar a inspección neste ámbito non só é un síntoma dunha cuestión organizativa, senón tamén un espello dos desafíos que afrontan as institucións públicas para adaptarse á crecente esixencia social dun urbanismo sostible e legal.
O déficit de persoal cualificado en áreas tan sensibles como a inspección urbanística non é un fenómeno recente nin exclusivo da Xunta. Dende hai anos, outras autonomías e mesmo a propia administración do Estado manifestaron problemas semellantes para cubrir xefaturas técnicas con empregados de carreira. O caso galego, porén, é especialmente relevante dado o peso que ten o urbanismo na economía, no medio ambiente e na convivencia cidadá.
¿Por que custa tanto atopar especialistas?
A escaseza de persoal disposto ou capacitado para asumir responsabilidades directivas en inspección urbanística explícase por varios factores. Por unha banda, a administración pública arrastra dende hai tempo unha falta de renovación xeracional: moitos funcionarios con experiencia xubílanse ou están a piques de facelo, e as novas promocións tendan a concentrarse en áreas menos expostas á presión social e política.
Por outra banda, a inspección urbanística é unha das funcións administrativas máis expostas a conflitos e tensións. Quen dirixe estes servizos debe enfrontarse á complexidade xurídica da normativa, á presión dos intereses particulares e, a miúdo, a situacións de confrontación directa con promotores, veciños ou mesmo mandatarios locais. Non é estraño que o posto resulte pouco atractivo para quen valora a estabilidade e a discreción por riba da exposición pública.
A isto súmase o feito de que os requisitos para acceder a estes cargos adoitan ser moi restritivos, limitando a selección a certo corpo de funcionarios. Cando a canteira interna non dá abasto, a administración vese forzada a replantexar os seus criterios ou buscar fóra o que non atopa dentro.
Implicacións: ¿pode a inspección ser efectiva sen liderado estable?
A consecuencia máis inmediata desta carencia é a posible ralentización ou ineficacia do control urbanístico. Sen persoal ao mando, a vixilancia das irregularidades perde coordinación e capacidade de resposta, o que pode abrir a porta a actuacións ilícitas ou irregularidades que afectan ao interese xeral. A protección do patrimonio, a defensa do medio ambiente e a garantía dun desenvolvemento ordenado dependen, en boa parte, de que a inspección funcione con normalidade.
Ademais, a falta de mandos especializados impacta directamente na confianza cidadá. Cando a poboación percibe que a administración non é capaz de controlar o cumprimento da lei, aumenta a sensación de impunidade e erosiónase a lexitimidade das institucións.
O problema non é menor se se ten en conta que Galicia foi, historicamente, un territorio cunha presión urbanística elevada, sobre todo en zonas costeiras e áreas rurais próximas ás grandes cidades. O control rigoroso do urbanismo é clave para evitar a proliferación de construcións ilegais e preservar o equilibrio territorial.
¿Que alternativas ten a administración?
Fronte á falta de persoal propio, a administración autonómica podería explorar diversas fórmulas. Algunhas comunidades optaron por abrir estes postos a persoal procedente doutros niveis da administración ou mesmo doutras especialidades, sempre que reúnan a cualificación necesaria. Esta solución, aínda que xera debate, pode
