Veciños da Limia protexen 190 parellas de cegoñas

Os veciños de Maceda, Baños de Molgas e Xinzo de Limia colaboran activamente no seguimento de case 200 parellas de cegoña branca (Ciconia ciconia) que aniñan cada ano en Ourense. Esta iniciativa cidadá, liderada principalmente pola Asociación Amigas das Cegoñas, conseguiu transformar a relación da comarca cunha especie emblemática, a través da sensibilización, o voluntariado e a ciencia participativa. O proxecto inclúe unha ruta de observación que percorre máis de dez niños localizados en diferentes puntos estratéxicos da provincia.

Os feitos

Nancy Blanco, membro da asociación, explicou que as cegoñas comezan a chegar á zona a finais de outono, establecendo os seus niños en decembro e preparándose para a reprodución durante os meses de febreiro e marzo. “Este ano, o clima favorable permitiu un aumento do número de niños ocupados e de exemplares xuvenís”, sinala Blanco. Observouse que o adianto da primavera e as temperaturas suaves favoreceron a chegada anticipada das aves e o éxito reprodutor.

Manuel Cid, veciño de Maceda e colaborador do proxecto, detallou que a senda habilitada pola asociación conta con doce plataformas artificiais feitas de ferro forxado para protexer os niños de posibles danos e facilitar o asentamento de novas parellas. Entre estes puntos, destaca o coñecido como ‘Niño Real’, construído en 1990 e que se converteu nun símbolo local da recuperación da especie. “As plataformas axudan a evitar o espolio e o derrube de niños en lugares inseguros, como postes eléctricos ou tellados en mal estado”, apunta Cid.

As cegoñas permanecerán en Ourense ata finais de xuño ou comezos de xullo, momento no que as crías xa aprenderon a voar e toda a colonia inicia a migración cara a África ou o sur da Península, onde pasarán os meses máis fríos. Estímase que, nos últimos anos, o período de estancia en Galicia foi aumentando, posiblemente polo cambio climático e a dispoñibilidade de alimento.

Contexto e antecedentes

A presenza da cegoña branca en Galicia, e en particular en Ourense, ten unha longa tradición documentada. Porén, desde a década de 1970, a especie comezou a experimentar graves problemas de supervivencia, especialmente nas súas áreas de invernada no sur do Sáhara, onde a seca e a degradación ambiental incrementaron a mortalidade durante as migracións. Na provincia, ademais, a deforestación, a intensificación agrícola e o espolio de niños supuxeron unha ameaza directa para as poboacións locais.

A comezos dos anos noventa, a Sociedade Galega de Historia Natural e o daquela Instituto para a Conservación da Natureza (ICONA) impulsaron a colocación de soportes artificiais para evitar o espolio e favorecer a cría. Estas plataformas, moitas das cales seguen en uso, permitiron estabilizar e aumentar o número de parellas nidificantes. Grazas a estes esforzos, a cegoña branca pasou de estar catalogada como especie vulnerable en Galicia a converterse nun exemplo de recuperación e de coexistencia co entorno humano.

O traballo de asociacións como Amigas das Cegoñas e a implicación dos veciños foron fundamentais para manter o seguimento das colonias, rexistrar datos sobre aniñamento, éxito reprodutor e ameazas, e sensibilizar á poboación sobre a importancia de conservar este patrimonio natural.