Vicente Vallés, xornalista de longa traxectoria, asegurou en Madrid que criticar o Goberno forma parte esencial da democracia mentres presenta a súa nova novela de espionaxe, La caza del ejecutor. Nunha entrevista concedida esta semana no espazo Un café en las alturas defendeu que a pluralidade informativa permite ao cidadán elixir e valorar distintas versións. O veterano comunicador plantexou dúbidas sobre a coherencia e a función crítica da prensa cando un dirixente público cambia de postura sobre asuntos tan sensibles como a amnistía. Segundo Vallés, esa alternancia obriga aos xornalistas a manter o seu criterio en lugar de adaptar as súas críticas para evitar etiquetas.
Con máis de tres décadas na profesión e unha presenza habitual nos informativos televisivos, Vallés aceptou que os rótulos mediáticos son inevitables pero advertiu dos seus límites. Lembrou que a moitos xornalistas cústalles escapar a unha etiqueta —xa sexa de proximidade ou de distancia respecto do Executivo— aínda que manteñan unha liña crítica constante. Para Vallés, a pertenza a unha categoría non debe sustituír a análise rigorosa das decisións políticas nin condicionar a tarefa informativa. O presentador insistiu en que a misión do xornalista é explicar e avaliar, con independencia das etiquetas que o público ou os poderes queiran impor.
Na súa reflexión sobre a coherencia política e xornalística, Vallés puxo o foco nos casos nos que un dirixente afirma publicamente que algo é inconstitucional ou inaceptable e acto seguido adopta a medida contraria. Plantexou que ese escenario complica o exercicio crítico: a prensa pode cuestionar tanto a contradición como a decisión en si mesma, e debera facelo sen medo a ser sinalada. Subliñou que o debate público perde calidade se os medios vense obrigados a sincronizar as súas críticas coas oscilacións dos líderes. A cuestión, dixo, é manter a independencia intelectual fronte á tentación de axustar o discurso para salvagardar unha etiqueta.
Vallés enlazou esa defensa da crítica coa importancia da pluralidade informativa: sen diversidade de voces non existe democracia real. Citou exemplos de países onde o control do poder sobre os medios suprime puntos de vista alternativos e homoxeneíza a información, o que ao seu xuízo distingue as autocracias dos sistemas democráticos. Para el, a capitalización mediática por parte do poder público empobrece o acceso do cidadán a perspectivas distintas e condiciona a capacidade de elección do electorado. Por iso, sostivo, é imprescindible que convivan medios con criterios informativos distintos para que o público poida decidir a que fonte dar a súa confianza.
O xornalista, que recentemente publicou a súa segunda novela de espionaxe tras Operación Kazan, explicou que o seu interese polos servizos de intelixencia e pola xeopolítica marcou o seu traballo literario. Aunén, subliñou que a súa faceta de novelista non o distrae do seu compromiso como informador: a realidade política esixe escrutinio constante e non admite complacencias. Tamén comentou aspectos persoais, como a súa orixe modesta e a súa afección ao Atlético de Madrid, para ilustrar que a identificación con etiquetas públicas non define a totalidade dunha traxectoria. No seu parecer, esa complexidade persoal debe trasladarse á lectura máis matizada da tarefa xornalística.
Ao abordar a relación entre medios e poder, Vallés puxo de relevo a necesidade dunha prensa que explique os feitos segundo o seu propio criterio e non como mero altofalante do Goberno. Afirmou que o público ten o dereito e a responsabilidade de seleccionar a información que considere máis veraz ou axeitada, unha elección que só é posible se existe oferta plural. O xornalista defendeu ademais que a crítica non equivale a hostilidade sistemática, senón á vixilancia necesaria nunha democracia. A continuidade dese oficio, engadiu, esixe coraxe intelectual e rigor profesional.
Vallés respondeu a quen o acusan de manter unha postura contraria ao actual Executivo recordando episodios políticos de rigor e promesas incumpridas por distintos partidos. Mencionou, nese contexto, a victoria de Mariano Rajoy con ampla maioría no seu momento e como os programas de goberno poden condicionar percepcións públicas, aínda cando a práctica política posteriormente se aparte dos compromisos iniciais. Con iso quixo ilustrar que a etiqueta de oposición ou afinidade non clarifica o xuízo xornalístico sobre decisións puntuais. No seu criterio, fixarse só no rótulo empobrece a comprensión do fenómeno político.
O conxunto das súas reflexións apunta a unha defensa reiterada do papel crítico dos xornalistas e da necesidade de diversidade informativa para garantir a saúde democrática. Vallés concluíu que, pese ás presións e ás etiquetas, o exercicio independente do xornalismo segue sendo imprescindible para explicar conviccións cambiantes e decisións controvertidas como as relacionadas con indultos ou amnistías. A presentación da súa novela serviulle tamén para recordar que a democracia necesita medios que non se autocensuren por temor a perder un selo de identificación pública. No seu parecer, esa independencia é a mellor garantía para que os cidadáns formen o seu propio xuízo.
