Vigo ante o espello laboral: por que o comercio sostén máis emprego ca a industria?

Un tecido económico que desafía os tópicos

No imaxinario colectivo, Vigo é sinónimo de industria. Estaleiros, automoción e grandes plantas definiron durante décadas a identidade produtiva da cidade olívica. Porén, a radiografía actual do seu mercado de traballo ofrece unha perspectiva que invita á reflexión: o comercio, ese pulso cotián de escaparates e pequenos negocios, converteuse na actividade que máis postos de traballo xera, superando mesmo a un sector industrial que, aínda que robusto, xa non lidera as afiliacións á Seguridade Social. Por que o tecido laboral vigués xirou nesta dirección? Que implicacións ten este cambio para o futuro socioeconómico da área metropolitana?

O pulso do pequeno negocio fronte ao músculo fabril

Durante anos, a industria considerouse o motor inapelable do emprego en Vigo. Grandes compañías e cadeas de produción foron o orgullo local e a garantía de estabilidade para milleiros de familias. Porén, mentres a industria experimentou procesos de automatización e deslocalización, o comercio –especialmente o de proximidade– mantivo unha presenza vital na cidade. Os negocios familiares, as tendas de barrio e os establecementos en zonas emblemáticas como Príncipe ou o Casco Vello demostraron unha resiliencia notable mesmo fronte a crises como a da COVID-19.

Este fenómeno non é exclusivo de Vigo, aínda que aquí resulta especialmente significativo. A atomización do sector comercial permite unha maior absorción de man de obra, cun número elevado de autónomos e empregos que, aínda que menos estables e cualificados ca os industriais, suman en conxunto máis afiliacións á Seguridade Social. O comercio, polo tanto, non só sobrevive: convértese no principal xerador de emprego formal, desprazando á industria do primeiro posto.

A transformación demográfica e urbana como motor de cambio

Varias dinámicas conflúen para explicar este xiro. Por unha banda, a evolución urbana favoreceu que o comercio siga a ser relevante. Vigo é unha cidade expansiva e densa, onde a proximidade e a accesibilidade sosteñen a viabilidade de centos de tendas especializadas. Por outra, a demanda de servizos personalizados e experiencias presenciais, non substituíbles a curto prazo polo comercio dixital, mantén viva a oferta local.

A isto súmase o cambio demográfico. Mentres a industria tende a concentrar emprego en grandes instalacións, o comercio adáptase mellor á dispersión poboacional e ao envellecemento da cidadanía, con negocios que cobren necesidades cotiás e xeran postos de traballo en múltiples barrios. O papel da muller no emprego comercial, ademais, resulta crucial e contribúe a explicar o seu peso específico nas cifras de afiliación.

O reto da estabilidade e da calidade do emprego

Que o comercio sexa o sector con máis traballadores afiliados non significa necesariamente que o emprego sexa de maior calidade. De feito, un dos grandes desafíos para a cidade é a fraxilidade de boa parte destes postos: horarios variables, temporalidade, salarios máis baixos e escasa protección fronte a crises económicas.

Mentres a industria adoita ofrecer mellores condicións laborais, o comercio presenta unha realidade fragmentada e a miúdo precaria. A pandemia puxo de relevo esta vulnerabilidade, aínda que, paradoxalmente, tamén confirmou a capacidade do sector para reinventarse e soster o pulso económico local cando outros motores fallaban. O desafío para Vigo será, polo tanto, non só manter o volume de emprego comercial, senón mellorar a súa estabilidade e dignidade.