Laura Acuña, viguesa afectada por endometriose, denuncia que sufriu intensos dolores durante case trinta anos antes de recibir unha atención adecuada e pide visibilidade e investigación con motivo do Día Internacional da Endometriose. Desde os doce anos experimentou regras moi dolorosas e abondosas que marcaron a súa vida académica e laboral, pero o diagnóstico claro chegou moito máis tarde tras unha intervención en 2012 e unha derivación á unidade especializada do hospital público tras unha visita a urxencias. A paciente asegura que foi tratada con banalizacións en atención primaria e que só ao acceder a unha unidade pioneira en Galicia se lle ofreceu un tratamento que alivou o seu sufrimento.
Os primeiros síntomas remontan á súa primeira menstruación: dores agudos que a obrigaban a permanecer enconxida e que dificultaban o seu rendemento na universidade e no traballo. Anos de respostas pouco resolutivas nos centros de saúde —con recomendacións de analxésicos como paracetamol— converteronse nunha normalización do malestar feminino que, segundo relata, ninguén cuestionou coa profundidade necesaria. Ademais do dor, sufriu regras moi abondosas e episodios de anemia que tampouco desembocaron en derivacións a especialistas.
O achado de tecido endometrial fóra do útero produciuse nunha laparoscopia tras unha infección derivada do primeiro parto en 2012. Aínda que a intervención permitiu identificar unha endometriose severa, a explicación e o seguimento foron escasos nese momento porque a paciente estaba atendida nun centro privado distinto ao que contaba coa unidade especializada. A ausencia de orientación e tratamento específico tras aquel procedemento deixoua nunha situación de incertidume durante anos.
Foi xa en torno a 2021, cando tiña 41 anos, cando unha visita a urxencias por dores intensos provocou que a derivaran á unidade de endometriose do Complexo Hospitalario Universitario de Vigo (Chuvi), unha das primeiras en Galicia creada en 2010. Alí ofrecéronlle opcións terapéuticas que incluíron a colocación dun dispositivo intrauterino hormonal, tras o cal describe que a dor cesou e puido recuperar a cotidianidade. A diferenza entre a atención recibida na unidade especializada e a experiencia previa en primaria é, na súa opinión, abismal.
A endometriose, enfermidade que afecta aproximadamente a unha de cada dez mulleres en idade fértil —entre os 15 e os 50 anos—, consiste no crecemento de tecido similar ao que reviste o útero en localizacións fóra del, podendo afectar outros órganos e causar dor crónica, sangrados abondosos e problemas asociados á fertilidade. A pesar da súa prevalencia, a patoloxía segue sendo, segundo afectadas e profesionais, pouco visible e con atrasos frecuentes no diagnóstico.
Tras a súa propia procura de información e apoio, Laura Acuña incorporouse á asociación querENDO, constituída en 2015, que traballa para prestar axuda física, psicolóxica e formación ás mulleres con esta condición. Desde ese espazo reivindica non só maior recoñecemento social, senón tamén máis investimento en investigación que permita avanzar cara tratamentos curativos e protocolos máis eficaces en atención primaria e especializada.
A paciente subliña o custo humano da demora diagnóstica: anos de sufrimento cotián, limitacións laborais e persoais e a necesidade de ocultar a dor pola sensación de non ser crida. Reivindica, ademais, unha formación máis axeitada dos profesionais sanitarios de primeiro contacto para que os sinais de alarma non se interpreten como algo que as mulleres “simplesmente deben aguantar”.
Expertos e asociacións insisten en que unha atención temperá e multidisciplinar pode mellorar a calidade de vida das afectadas e reducir a carga asistencial a longo prazo. As unidades especializadas, como a de Vigo, combinan diagnóstico por imaxe, cirurxía minimamente invasiva e opcións médicas que en moitos casos controlan a dor e permiten planificar a fertilidade, pero a súa accesibilidade aínda é desigual segundo a provincia e o tipo de cobertura sanitaria.
Na antesala do Día Internacional da Endometriose, Laura Acuña fai un chamamento para que a enfermidade deixe de ser invisible, reclamando protocolos claros, máis investigación pública e un cambio cultural que poña en valor a dor feminina como síntoma clínico e non como unha experiencia que deba aceptarse en silencio. Para ela, o maior alivio foi por fin poder dicir que existe unha saída; agora pide que esa saída chegue antes para moitas outras mulleres.
