Xunta de Galicia e Goberno de España acendéronlle de novo a mecha en torno á regulación do litoral. San Caetano pediu amparo a Bruxelas pola reforma do Regulamento de Costas impulsada polo Executivo central, un paso que achega ás partes ao seu terceiro litixio en apenas cinco anos. A tensión administrativa e xurídica volve traducirse en incerteza para concellos, veciños e actividades vinculadas ao mar en toda a comunidade.
Choque de interpretacións e pasos formais
A remisión da Xunta á Comisión Europea non é un xesto simbólico: supón poñer en mans de Bruxelas a valoración sobre se a reforma respecta ou vulnera preceptos do Dereito da Unión. Segundo fontes da propia administración autonómica, a nova redacción do regulamento introduce criterios que poderían debilitar a protección do dominio público marítimo-terrestre e abrir cauces de maior discrecionalidade administrativa. O Executivo central, pola súa banda, defende que se trata dunha actualización dirixida á seguridade xurídica e a harmonizar a normativa coa xurisprudencia máis recente.
Entre as cuestións técnicas que preocupan en Galicia figuran a delimitación das servidumes de paso e de protección, a autorización de usos en primeira liña e a tramitación de obras de reparación tras temporais. En localidades con costa recortada, acantilados e numerosas pequenas ensenadas —recursos que son seña de identidade do paisaxe galego— calquera cambio na interpretación da lei pode ter efectos inmediatos sobre permisos, concesións portuarias e actividades tradicionais como o marisqueo.
Non é a primeira vez que esta confrontación desemboca nos tribunais. Dende 2021 a costa española protagonizou procedementos e recursos relacionados coa transposición de directivas europeas e a aplicación da Lei de Costas. O episodio máis coñecido foi a intervención da Comisión en 2021 por posibles vulneracións da normativa comunitaria; agora a petición da Xunta reaviva un conflito que xa deu lugar a dous litixios anteriores nos últimos cinco anos e ameaza con prolongarse.
Os concellos costeiros observan con preocupación. En sitios como Ortigueira, onde a visión sobre Os Aguillóns desde o banco de Loiba é patrimonio paisaxístico e económico á vez, as decisións sobre o litoral tradúcense en permisos, investimentos e en moitos casos na supervivencia de modos de vida vinculados ao mar. Concelleiros e técnicos insisten en que a normativa debe permitir aplicar solucións diferenciadas segundo a realidade local, e temen que unha regulamentación máis xenérica deixe fóra esa flexibilidade necesaria.
Raíces históricas e debate técnico
A actual lei que ordena o uso do litoral en España parte da coñecida como Lei de Costas de 1988, que instaurou o principio do dominio público marítimo-terrestre e a servidume de protección. Dende entón, o seu desenvolvemento regulamentario e a súa aplicación foron motivo de disputas recorrentes, especialmente en territorios onde a presión urbanística e a actividade económica chocan coa necesidade de preservar ecosistemas fráxiles.
Engádase a emerxencia climática e o incremento do nivel do mar, e o taboleiro normativo complica: a normativa ten que conciliar protección, adaptación e sustentabilidade económica. Expertos consultados no pasado reclamaron instrumentos claros para evitar autorizacións en zonas de risco, protexer hábitats de interese e manter o uso público das praias e ribeiras. Para a Xunta, segundo fontes próximas, a reforma plantexada polo Goberno non incorpora suficientes salvagardas territoriais e aposta por solucións estándares que poderían non encaixar coa complexidade das rías galegas.
A intervención de Bru
