O patrocinio da Zona Franca de Vigo renovouse para impulsar a misión BIXO, un cubesat desenvolvido pola asociación estudantil UVigo SpaceLab que levará un cultivo bacteriano ao espazo durante nove meses. O anuncio realizouse o 13 de marzo de 2026 en Vigo, cando os responsables do proxecto presentaron os avances antes do lanzamento, previsto dende China. A misión persegue investigar como afecta a exposición prolongada ao ambiente espacial aos organismos vivos e achegar datos de interese para futuras misións tripuladas. O satélite operará nunha órbita a arredor de 440 kilómetros de altitude e enviará imaxes e telemetría durante todo o período da misión.
O cubesat, deseñado e fabricado polos estudantes, pesa case tres quilos e sitúase á vangarda por ser, segundo os seus promotores, o máis pequeno en orbitar cunha carga biolóxica ata a data. Os desenvolvedores completaron a fase de integración e están a ultimar as probas que preceden ao envío e encapsulado para o seu transporte cara o lanzador. A carga útil inclúe tarxetas microfluídicas con cultivos bacterianos, ubicadas nunha cámara presurizada que permitirá controlar o entorno durante a permanencia en órbita. O obxectivo é monitorizar cambios fisiolóxicos e de comportamento das bacterias ante a microgravidade e a radiación espacial.
O proxecto, bautizado BIXO (Bacteriological Intercommunication eXperiment in Orbit), preséntase como un experimento de relevancia científica e tecnolóxica: proporcionará observacións continuas durante nove meses que poden ser utilizadas por outros equipos de investigación e axencias espaciais. Ademais dos datos biolóxicos, o satélite remitirá imaxes e información de estado que axudarán a calibrar os modelos de funcionamento da plataforma e a robustez da carga. Os resultados poderían influír en protocolos de bioseguridade e na planificación de misións con persoas, ao ofrecer pistas sobre a viabilidade de transportar materiais biolóxicos en voos prolongados.
Na presentación na Zona Franca participaron máis de cincuenta estudantes de diversas disciplinas, con representación dos campus de Vigo e Ourense. O equipo contou coa presenza do seu presidente e director técnico, Guillermo Calvo, xunto cos integrantes que dirixiron os distintos subsistemas, entre eles Daniel Collarte e Alejandro García; todos expuxeron o calendario e os fitos superados ata agora. Ao longo do desenvolvemento, os alumnos asumiron responsabilidades de deseño, construción, software e probas, o que converte a iniciativa nun banco de formación práctica para novos enxeñeiros e científicos. A organización subliñou que trátase da primeira misión de lanzamento deste equipo interdisciplinar formado por estudantes de grao e máster.
A posta en órbita de BIXO será posible tras a vitoria no Space Universities Cubesat Challenge de 2022, unha competición organizada pola Federación Astronáutica Internacional e pola Sociedade Astronáutica China na que participaron equipos dunhas dúascentas universidades. Como premio, a Academia China de Tecnología de Vehículos de Lanzamiento facilitará o despegue nun foguete desde territorio chinés, integrando o cubesat nunha misión conxunta. Ese respaldo internacional permitiu ao grupo universitario acceder a unha ventá de lanzamento que, doutra forma, tería sido moi difícil para unha asociación estudiantil.
No eido técnico, o experimento utiliza tarxetas microfluídicas para manter e monitorizar pequenos cultivos en condicións controladas, unha solución que reduce o volume e o peso da carga ao tempo que permite tomas de mostras e observacións periódicas. A cámara presurizada garante que as bacterias permanezan nun ambiente estable fronte ás variacións do exterior, e desde terra recibirase información sobre o seu estado e a saúde dos sistemas. Os responsables explicaron que a combinación de miniaturización e automatización é clave para misións científicas de baixo custo realizadas por equipos académicos.
O delegado do Estado na Zona Franca, David Regades, reuniuse co equipo para coñecer os preparativos finais e reafirmou o compromiso institucional con iniciativas que fomentan o talento local e a transferencia tecnolóxica. O apoio da Zona Franca incluíu financiación e asesoramento para facilitar o desenvolvemento e a visibilidade do proxecto, segundo sinalaron fontes da organización. Para os estudantes, a colaboración con entidades públicas e privadas foi decisiva para sortear os custos e as esixencias loxísticas asociadas a unha misión espacial.
Unha vez lanzado, BIXO operará desde a súa órbita a 440 quilómetros durante o período previsto, enviando datos que serán analizados polo equipo e por colaboradores científicos interesados na resposta de organismos vivos no espazo. O seguimento da misión e a posterior explotación dos resultados poderían abrir portas a novas liñas de investigación en astrobioquímica e biomedicina espacial. Máis alá do valor científico, o proxecto representa unha aposta pola educación práctica e o impulso de capacidades tecnolóxicas na comunidade universitaria galega.
A traxectoria de BIXO pon a Vigo no mapa de iniciativas espaciais promovidas por estudantes, e reforza a colaboración entre universidade, administracións e sector público para proxectos de alta complexidade. Os próximos meses serán decisivos para completar as probas finais e coordinar a loxística do envío a China, tras o cal coñecerase a data exacta do lanzamento. Para os promotores, cada fito alcanzado confirma que a inversión en formación e ciencia aplicada pode traducirse en resultados con proxección internacional.
