Unha resposta administrativa nun contexto estrutural delicado
A administración autonómica lanzou un paquete de medidas para reforzar os puntos de atención continuada (PAC) que chega nun momento no que a atención primaria afronta presiones crecientes polo envellecemento das plantillas, dificultades para cubrir prazas en zonas rurais e cambios na organización da xornada laboral. Sobre a mesa están tanto incentivos económicos para cubrir gardas como a oferta de novas prazas e propostas de subida salarial para distintos colectivos profesionais.
En cifras públicas, o plan contempla a creación de 211 postos novos, arredor de 100 orientados a médicos, e unha dotación orzamentaria inicial que supera os 10 millóns de euros. Ademais, plantexanse incrementos salariais aproximados do 15% para facultativos e do 22% para o persoal de enfermaría como parte do paquete de retribucións adicionais.
Como se pretende operacionalizar a dotación de gardas
A iniciativa combina dúas vías: ampliar a plantilla mediante convocatorias de emprego e ofrecer complementos pola realización de gardas nos PAC. A fórmula prioriza a incentivación económica para que os profesionais opten por asumir quendas que, en moitas zonas, resultan difíciles de cubrir de forma estable.
Un comunicado oficial describe os incentivos como unha ferramenta para sostentar a cobertura asistencial cando a dispoñibilidade de persoal se reduciu e a organización do traballo variou.
Solución puntual ou cambio estrutural?
Os incentivos poden aliviar problemas inmediatos, pero existen riscos se non se abordan as causas subxacentes. Entre elas figuran a falta de atractivo laboral a longo prazo, os contratos temporais, a sobrecarga pola rotación de gardas e a menor presenza de novas xeracións nas áreas rurais. Sen medidas complementarias, as compensacións económicas poden servir de parche temporal que non evite a regresión de servizos a medio prazo.
A experiencia comparada indica que as subidas salariais funcionan mellor cando van acompañadas de reformas na organización do traballo: reforzar a dotación fixa, mellorar a conciliación, facilitar a mobilidade profesional e crear itinerarios de carreira que fagan máis estable a elección de exercer en atención continuada.
Que debería incluír un enfoque integral
Para converter o esforzo orzamentario en rendemento sostible, sería aconsexable combinar:
- Contratación máis áxil e condicións contratuais estables que reduzan a precariedade.
- Mecanismos de atracción para prazas rurais, como incentivos por asentamento ou axudas ao aloxamento.
- Redistribución de tarefas e protocolos de colaboración entre atención primaria e hospitalaria para optimizar recursos.
- Recursos tecnolóxicos: telemedicina como apoio, pero non substituto da presenza física en zonas con escaseza.
- Avaliación periódica con indicadores públicos sobre cobertura, rotación de plantilla e satisfacción de usuarios e profesionais.
Comparativas e leccións
Outras administracións conseguiron avances combinando subidas salariais con incentivos non monetarios e melloras na contratación. Nalgúns territorios, a combinación reduciu a taxa de abandono de prazas difíciles; noutros, a falta dunha aposta pola estabilidade contractual limitou os efectos. As leccións apuntan a que a política retributiva debe formar parte dunha estratexia máis ampla, con prazos e compromisos claros.
Impacto para a cidadanía e sostibilidade financeira
A cidadanía busca, sobre todo, continuidade e calidade na atención fóra do horario habitual. Que os PAC funcionen depende de que as gardas se cubran con equipo suficiente e con descansos axeitados para evitar o deterioro asistencial.
