A AP-9, unha autoestrada galega baixo a lupa: ganancias privadas, carga pública

O modelo concesional en entredito: quen asume realmente os riscos?

No contexto da rede viaria galega, a Autoestrada do Atlántico (AP-9) converteuse nun símbolo das tensións inherentes ao modelo de concesións de infraestruturas. Mentres a empresa responsable da súa xestión, Audasa, encadea exercicios con resultados económicos históricos, a débeda vinculada á explotación da vía segue medrando e xa supera os 370 millóns de euros a conta do erario público. Esta realidade lanza unha pregunta de fondo: a quen beneficia, en última instancia, o esquema de xestión vixente?

Rentabilidade privada fronte a compromiso público: unha balanza desigual

Nos últimos anos, a tendencia é clara: a concesionaria da AP-9 obtén márxenes de beneficio inusualmente elevados, mentres a débeda asociada á infraestrutura se traslada progresivamente ás contas públicas. Esta situación non é exclusiva de Galicia, pero ilustra de xeito paradigmático o modo en que determinadas fórmulas concesionais socializan os riscos e privatizan os beneficios. O feito de que os resultados positivos da compañía non se traduzan nunha menor carga para o orzamento público xera malestar e debate social, sobre todo nun contexto onde os usuarios continúan afrontando peaxes elevadas.

Comparativa estatal: é a AP-9 unha excepción?

O caso galego non é illado. Noutras rexións, concesionarias lograron beneficios notables baixo o amparo de contratos de longa duración e condicións favorables. Porén, poucas infraestruturas de peaxe concentran tanta atención mediática e política coma a AP-9. A clave está na extensión da concesión, na ausencia de competencia e na dependencia da mobilidade do eixe atlántico para a economía galega. Este cóctel multiplica o impacto de calquera decisión empresarial ou política sobre a xestión da autoestrada.

Impacto na mobilidade e no peto dos galegos

Na práctica, a situación actual tradúcese nunha paradoxa para quen transita pola AP-9: a pesar de que a autoestrada xera resultados récord para a empresa que a xestiona, a débeda pública asociada non diminúe e os usuarios apenas perciben melloras tanxibles no servizo ou na política de peaxes. O encarecemento da mobilidade, especialmente en traxectos recorrentes para traballadores, estudantes ou transportistas, segue sendo motivo de protesta e reivindicación. O horizonte dunha eventual gratuidade ou dunha rebaixa significativa parece, polo de agora, unha quimera.

¿Reforma ou resignación? Alternativas no debate público

Ante este escenario, a sociedade galega e os seus representantes políticos enfróntanse a un dilema: é posible transformar o modelo actual ou a única opción é resignarse a manter o statu quo ata o remate da concesión? Algunhas voces avogan por unha renegociación das condicións contractuais, a recuperación anticipada da concesión ou a aplicación de mecanismos correctores que axusten os beneficios empresariais e reduzan a factura para as arcas públicas. Outros, en cambio, sosteñen que calquera cambio implicaría custos adicionais difíciles de asumir a curto prazo.