A Audiencia Nacional rexeitou por terceira vez a petición para que a Comisión de Investigación de Accidentes e Incidentes Marítimos (Ciaim) faga públicos os nomes dos membros que discreparon do denominado «informe Pitanxo». A resolución, ditada polo maxistrado ponente Carlos Francisco Fraile e fechada a finais de marzo de 2026, confirma a liña marcada por un auto do Xulgado de Instrución número 2 do pasado 18 de decembro e por unha primeira resolución do Alto Tribunal o 2 de febreiro.
Que decidiu o tribunal e por que
No auto que denega a entrega e divulgación dos votos particulares, a Audiencia Nacional parte da mesma premisa que xa motivou as súas resolucións anteriores: os votos discrepantes e os documentos que os sustentan posúen unha natureza eminentemente pericial e técnica, polo que a súa valoración e utilización corresponde ao trámite da vista oral. O tribunal lembra que os recorrentes —o armador Grupo Nores, o capitán investigado, Juan Padín, e outras persoas físicas— alegaron vulneración do dereito á utilización dos medios de proba consagrado no artigo 24.2 da Constitución Española.
Con todo, a Sala entende que esa argumentación non xustifica a incorporación inmediata deses documentos ao proceso en fase de instrución. «Denegar esa dilixencia carece de xustificación e non lesa gravemente o dereito de defensa», recolle o auto nun dos extractos incorporados á resolución, que insiste en que a exploración pericial debe realizarse «durante a celebración do xuízo» na «cualidade que se estime máis adecuada aos intereses procesais de cada unha das partes».
O secretario da Ciaim, segundo expuxeron os letrados da defensa, recoñeceu que existiron votos particulares que discrepaban da versión maioritaria do informe. Eses votos, de acordo coa argumentación dos investigados, serían fundamentais para poder encargar periciais que complementen ou rebatan algúns dos fundamentos técnicos que apuntan a unha manobra negligente e á sobrecarga da embarcación.
Antecedentes e memoria do sinistro
O naufraxio do Villa de Pitanxo, ocorrido o 15 de febreiro de 2022, saldouse coa morte de 21 dos 24 tripulantes. A raíz do sinistro, a investigación administrativa da Ciaim concluíu, en termos xerais, que houbo fallos operativos e de seguridade: o informe apuntou á manobra do capitán e á existencia de irregularidades na operativa do buque. Non obstante, fontes vinculadas ao procedemento insistiron en que non houbo unanimidade entre os expertos que integran a comisión, e que varios membros emitireron votos particulares contrarios á conclusión maioritaria.
Cómpre lembrar, ademais, que en outubro de 2022 saíu á luz que Capitanía Marítima prohibira ao Villa de Pitanxo faenar en augas onde se forman xéos desde marzo de 2018, unha circunstancia que entrou no debate sobre a idoneidade do buque e a seguridade da súa explotación. Ese dato alimentou desde o primeiro momento a polémica social en Vigo e en boa parte das rías galegas: a pesca industrial e a frota de cerco son piares económicos da comunidade, e a traxedia abriu interrogantes sobre controlos, responsabilidades e transparencia.
Repercusións procesuais e políticas
Para os familiares das vítimas e para boa parte da opinión pública galega, a negativa a coñecer quen discreparon do informe supón unha nova pedra no camiño cara á claridade. As escasas certezas sobre a cadea de decisións que precederon ao sinistro —dende a condición do barco ata as instrucións de seguridade— alimentan a percepción de opacidade que xa rodea a outros procesos nos que están implicadas grandes empresas pesqueira
