Desde Vilagarcía reclaman cambios legais ante o que consideran un novo risco do crime organizado
A Fundación Galega contra o Narcotráfico expresou en Vilagarcía a súa profunda preocupación pola posta en liberdade dunha vintena longa de persoas detidas no sur do país, tras unha decisión do Tribunal Constitucional que estimou vulnerados dereitos fundamentais na aplicación da prisión provisional. A reacción, transmitida desde esta entidade de perfil reivindicativo, volve pór sobre a mesa o choque entre as necesidades da investigación penal e as garantías procesais dos investigados.
Os arrestos remóntanse a unha operación policial de considerable envergadura levada a cabo hai varios meses, destinada a desarticular unha organización acusada de introducir grandes cargamentos de droga con destino a distintos países europeos. A fundación subliña que a resolución xudicial que derivou nas excarceracións responde a recursos presentados polas defensas, que cuestionaron a motivación e a forma en que se acordou a prisión provisional no marco de dilixencias declaradas secretas.
Desde a súa sede na comarca, a entidade que impulsa iniciativas contra a criminalidade vinculada ao narcotráfico reclamou modificacións normativas que, ao seu xuízo, permitan combater de maneira máis eficaz o perigo que atribúen ao crime organizado. Entre as demandas inclúese unha maior precisión nos requisitos que xustifican a prisión provisional adoptada en procesos con medidas de segredo, así como a obrigación para os xuíces de ofrecer explicacións máis detalladas ás persoas privadas de liberdade sobre os motivos concretos do seu internamento cando a causa está en reserva.
A cuestión que plantexa a fundación non é nova: o uso da privacidade procesual e da prisión provisional como ferramentas preventivas foi obxecto de tensión entre operadores xurídicos e forzas de seguridade desde hai anos. Para os responsables da fundación, existen lagunas que permiten que, nalgunhas ocasións, a aplicación automática de medidas cautelares derive en decisións que logo son revisadas e anuladas por instancias superiores, co efecto inmediato de liberar sospeitosos cuxa imputación procede de investigacións complexas e transversais.
O Tribunal Constitucional actuou a raíz da impugnación presentada por unha defensa que alegou indefensión. Ao estimar a vulneración de dereitos, o alto tribunal ordenou o procedente, co resultado de varias excarceracións que a fundación cualifica de lesivas para a seguridade pública. Non obstante, entre a comunidade xurídica recórdase que a tutela efectiva dos dereitos fundamentais é un pilar do Estado de dereito e que a supervisión xudicial sobre as decisións que limitan a liberdade individual é obrigatoria.
O dilema é especialmente sensible en investigacións que se desenvolven con medidas de segredo para preservar fontes, técnicas de investigación ou redes internacionais. As forzas policiais sosteñen que a reserva procesual protexe operacións en marcha e evita a fuga de información que podería frustrar causas en curso. Pero a fundación insiste en que esa protección non pode ser absoluta nin suprimir a necesidade de motivar con claridade as prisións preventivas, nin o control xudicial continuado sobre o seu mantemento.
En clave local, a organización alertou sobre o impacto que episodios deste tipo xeran nas costas atlánticas e nos portos que historicamente serviron como nodos de tránsito. A percepción social —afirman— de impunidade ou de fallo nos mecanismos de control alimenta a inquietude veciñal e mina a confianza na capacidade do sistema para conter modelos de delincuencia organizada cada vez máis flexibles e con conexións transnacionais.
Ante este panorama, a fundación reclama que os poderes lexislativo e xudicial aborden unha actualizació
