Celia Adrián Rodríguez, investigadora da Universidade de Vigo (UVigo), analizou o compoñente sonoro de dez fervenzas do interior de Galicia para reivindicar o seu valor como parte do patrimonio natural. Cunha formación en Xeografía e Historia e 19 anos como profesora de acordeón no Conservatorio Profesional de Música de Ourense —do que é directora—, combinou son e paisaxe nunha tese desenvolvida no grupo GEAAT.

O traballo recolle medicións a diferentes distancias e en distintas condicións hidrolóxicas, realizadas en dúas campañas de campo interrompidas pola pandemia e marcadas, na última, polos grandes incendios do verán. A meta é clara: identificar características acústicas que axuden a protexer eses espazos e a transmitir o seu valor ás futuras xeracións.

## Investigación e método

A selección abarcou dez fervenzas situadas nas serras orientais de Lugo e Ourense, e en tramos dos ríos Sil e Miño. As visitas distribuíronse en distintos anos hidrolóxicos para captar variacións estacionais.

Durante o traballo de campo realizáronse:

Rexistros sonoros a varias distancias de cada caída.

Medicións de parámetros ambientais (caudal, temperatura, ruído de fondo).

Comparación entre campañas afectadas por condicións extraordinarias (pandemia, incendios).

A investigación foi dirixida por Elena de Uña Álvarez e combina técnicas de xeografía, musicoloxía e patrimonio. O obxectivo metodolóxico foi tratar o son como un elemento medible e comparable, non só como unha experiencia subxectiva.

## Achados principais

Entre os resultados máis relevantes figura unha relación clara entre a altura da caída e a frecuencia dominante do son. A maior altura, rexistráronse compoñentes acústicos de maior frecuencia.

Tamén emerxeron dous factores decisivos:

Variabilidade estacional: os patróns sonoros cambian co réxime de choivas e a época do ano.

Influencia do caudal: o volume de auga modifica a intensidade e a textura sonora de cada fervenza.

Ademais, os rexistros a distintas distancias permitiron distinguir o perfil acústico propio de cada fervenza fronte a ruídos antrópicos ou ambientais. Esa pegada sonora é clave para valorar a súa singularidade.

## Conservación e mensaxe

A investigadora sostén que o son forma parte da paisaxe e que, polo seu carácter efémero, adoita quedar fóra das políticas de conservación. Por iso propón integrar a dimensión acústica na protección do patrimonio natural.

O proxecto achega argumentos técnicos para que xestores e comunidades locais recoñezan as fervenzas non só pola súa aparencia visual, senón pola súa identidade sonora. Escoitar, segundo a autora, é unha vía activa de protección.

Entre as propostas prácticas figuran:

Incluír estudos acústicos en avaliacións ambientais.

Crear rexistros sonoros de referencia para monitorizar cambios.

Favorecer a conciliación entre uso público e conservación acústica.

O traballo abre unha xanela para entender a paisaxe dun xeito máis integral e propón que as próximas xeracións poidan gozar deses sons. A combinación de formación humanística e musical da autora permitiu abordar a paisaxe sonora con rigor técnico e sensibilidade cultural.

[CATEGORÍA: sociedade]