A anulación do permiso para repotenciar o parque de Corme pola sección terceira do Tribunal Superior de Xustiza de Galicia (TSXG) o 21 de xaneiro de 2022 abriu unha ferida que aínda non cicatriza. Desde entón, son 91 as instalacións con recursos xudiciais e, delas, 85 permanecen suspendidas, segundo os últimos recensos do sector. A controversia non só conxelou inversións; converteu a un maxistrado con pasado político, Luís Villares, no epicentro dunha disputa que acabou chegando a instancias europeas.
O fallo que precipitou a paralización
O auto da sección terceira asinado por Francisco Javier Cambón, Juan Carlos Fernández e Luís Villares cuestionou a forma en que a Xunta autorizou a EDP a renovar os seus aeroxeradores en Corme. O tribunal entendeu que se vulnerara a directiva europea de avaliación ambiental ao reducir de 30 a 15 días o prazo de exposición pública e non facilitar naquel momento os informes sectoriais que avalían as afeccións sobre a natureza, a paisaxe ou o patrimonio. Foi, en palabras de moitos técnicos, un tremor administrativo que obrigou a revisar procedementos e protocolos.
A suspensión cautelar de permisos estendeuse rapidamente e alcanzou proxectos tan coñecidos en Galicia como o parque de Campelo, impulsado por Greenalia, que decidiu impugnar a imparcialidade de Villares ante o propio TSXG. A empresa, dirixida por Manuel García Pardo, apoiou a súa petición en noticias e declaracións públicas do entón líder de En Marea, alegando un suposto «interese persoal e directo» polas críticas que Villares tiña vertido sobre o modelo eólico vixente.
O tribunal, con todo, rexeitou a recusación e defendeu que as manifestacións do maxistrado na súa etapa política constituían unha crítica xeral e non demostraban un propósito de non aplicar a lei. Nun auto que circulou ampliamente entre avogados e promotoras pódese ler:
«Non comprometen a imparcialidade», negando o TSXG e apoiando «o exercicio dun dereito fundamental».
A cuestión da imparcialidade non quedou aí: Villares si se apartou voluntariamente no expediente de Sasdónigas, un caso no que admitiu ter mantido encontros con colectivos afectados, un xesto que para algúns resolveu dúbidas e para outros acentuou a sensación dun tribunal dividido.
Cambios de criterio e a intervención do Tribunal Supremo
A falta dunha solución homoxénea, o proceso continuou enmarañándose. O Tribunal Supremo deu un xiro cando, en decembro de 2023, avalou a tramitación seguida pola Xunta no caso de Corme e considerou que non se infringira a directiva comunitaria, aínda que o Executivo autonómico xa dera marcha atrás na redución de prazos e restablecido os 30 días. A decisión do Supremo, en teoría, debía abrir o camiño para desbloquear proxectos; na práctica, non foi así.
A sección terceira do TSXG modificou posteriormente os seus criterios para adoptar suspensións cautelares. Os autos, a miúdo con votos discrepantes, comezaron a fundamentarse en motivos distintos aos esgrimidos inicialmente. O cambio xerou máis incerteza no sector: promotoras que crían ter cumprido coa normativa viron como novos argumentos procesais freaban autorizacións e obras xa iniciadas.
No eido institucional, houbo tamén declaracións en defensa da actuación xudicial. José María Gómez, expresidente do TSXG, respondeu con dureza a quen, en 2024, intentou estigmatizar o maxistrado e a sala. «Ninguén pode cuestionar a competencia profesional», chegou a afirmar nunha entrevista radiofónica, calificando de «exaxerado» o intento de deslexitimación que sufrían
