A Galicia profunda, esa que resiste o embate demográfico con uñas e dentes, garda unha realidade poucas veces visible nos titulares: a dos inmigrantes que poboan as súas aldeas, traballan as súas terras e envellecen nelas. Cando a vida se apaga lonxe do lugar de nacemento, xorde unha pregunta incómoda que ninguén quere formular en voz alta: que ocorre cando o final chega a miles de quilómetros da casa? Un municipio do interior de Pontevedra enfróntase estes días a ese dilema, poñendo de manifesto as carencias dun sistema que non contempla o dereito a morrer con dignidade para quen non ten raíces locais.
O baleiro legal tras o último adeus
Ninguén prepara os recén chegados para a burocracia da morte. Cando unha persoa estranxeira falece nunha pequena localidade española, a súa familia atópase cun labirinto administrativo que pode prolongarse durante semanas e mesmo meses. Trámites consulares, permisos sanitarios, xestión de restos e trámites de traslado internacional conforman un pesadelo loxístico que se suma á dor emocional do dó. Na maioría dos casos, as familias carecen de recursos económicos para asumir un custo que pode superar amplamente os tres mil euros, unha cifra prohibitiva para quen sobrevive con salarios precarios no sector agrícola ou de servizos.
As administracións públicas lavan habitualmente as mans ante esta situación. Non existe unha partida orzamentaria específica para a repatriación de persoas inmigrantes falecidas, nin protocolos de actuación homoxéneos entre os distintos municipios. Cada concello resolve como pode, aplicando criterios discrecionais que xeran desigualdades flagrantes.
A resposta veciñal como espello de identidade
Ante a inacción institucional, xorde a miúdo a solidariedade organizada. Cando unha comunidade se mobiliza para que un veciño poida descansar na súa terra natal, está poñendo en xogo algo máis ca diñeiro. Ese xesto revela ata que punto o tecido social da Galicia interior integrou persoas que hai décadas eran consideradas forasteiras. As colectas veciñais, os botes populares e as doazóns anónimas convértense nun acto de xustiza social, pero tamén de recoñecemento mutuo.
Por que seguimos dependendo da caridade cidadá para garantir dereitos básicos que deberían estar cubertos por lei?
Este fenómeno non é exclusivo da comarca do Deza. Ao longo e ancho da xeografía española repítense escenas semellantes: comunidades enteiras reunindo fondos para que os seus veciños de orixe estranxeira poidan recibir sepultura nos seus países de orixe. Son os efectos colaterais dunha política migratoria que facilita a entrada de man de obra pero ignora as necesidades de quen envellece e falece lonxe dos seus fogares.
A despoboación ten nomes propios
O interior galego leva décadas sangrando poboación. Peche de escolas, abandono de explotacións agrarias, falta de servizos básicos e envellecemento progresivo conforman un panorama desolador que os plans de recuperación demográfica non logran reverter. Neste contexto, a inmigración supón un salvavidas demográfico e económico que poucas veces se recoñece coa contundencia que merece.
Quen chega de fóra non vén roubar empregos nin saturar servizos públicos, como afirman certos discursos xenófobos. Vén manter vivo o tecido produtivo de zonas que, sen o seu concurso, estarían condenadas á despoboación total. Traballan na recollida de cogomelos, na gandaría extensiva, na atención a persoas maiores ou na hostalaría rural. Pagan impostos, consumen nos comercios locais e contribúen a manter abertos servizos que doutro xeito desaparecerían.
Porén, a súa presenza segue a ser invisible nas estatísticas oficiais e nos debates sobre o futuro do rural.
Únete a la conversación
Regístrate gratis con tu email para comentar en las noticias. Tu opinión importa.