A mellora recente das cifras de emprego en Galicia vén acompañada dunha paradoxa inquietante: unha proporción notable das persoas que aínda non atopan traballo pertence á franxa de maior idade. O fenómeno non só supón unha inxustiza individual; plantea retos económicos e sociais que dificilmente se resolverán coa mera reactivación estacional do mercado.
Un panorama favorable cunha sombra persistente
Os rexistros de afiliación á Seguridade Social amosan unha lixeira subida na comunidade nas primeiras semanas de marzo, un impulso que adoita reforzarse coa chegada da tempada turística. Non obstante, detrás do avance agregado hai un desequilibrio: unha parte moi relevante da poboación desempregada ten máis de cinco décadas de vida, e a súa traxectoria de recuperación foi moito máis lenta que a do conxunto.
Ese desaxuste indica que a boa racha estatística non se distribúe de xeito uniforme. Mentres algúns sectores absorben man de obra con rapidez, quen contan con maior idade enfrontan barreiras estruturais para reincorporarse ao emprego.
Que está en xogo: economía, pensións e cohesión social
Marginalizar aos traballadores experimentados acarrean custes para as arcas públicas e para a economía real. O desemprego prolongado entre persoas de máis de 55 anos reduce as cotizacións, presiona sobre as prestacións sociais e pode adiantar decisións de xubilación anticipada que aumentan a factura das pensións. Ademais, desapróitase capital humano acumulado: coñecemento do tecido produtivo, habilidades interpersoais e experiencia en xestión que non se substitúen facilmente.
O desprezo pola experiencia pode saír caro á sociedade.
Tamén hai un compoñente de benestar individual: o estigma pola idade afecta a autoestima, a saúde mental e a integración social de quen non consegue traballo pese a estar en idade produtiva. A longo prazo, esas dinámicas erosionan a cohesión territorial e a capacidade de recuperación fronte a crises.
As causas detrás do atraso
O chamado «edadismo» —a discriminación por idade nos procesos de selección e promoción— convive con outras causas técnicas. A transformación dixital e a especialización esixen competencias que non sempre coinciden co perfil da plantilla maior, e a prevalencia de contratos temporais ou de curta duración pode dificultar a acumulación de traxectorias estables. Ademais, a concentración da contratación en determinados sectores deixa fóra a quen traballaron en ramas menos dinámicas.
Ao mesmo tempo, os incentivos á contratación non sempre penalizan a selección por idade e, en ocasións, as empresas procuran perfís máis novos por motivos de custes salariais ou por expectativas de formación máis rápida.
Oportunidades e sectores onde se abre unha porta
O dinamismo en áreas vinculadas ás tecnoloxías da información e das comunicacións ofrece vías de inserción, aínda que esixe políticas activas de reciclaxe profesional. Sectores como o turismo, a loxística e algúns servizos ás persoas tamén poden absorber man de obra se se adaptan os postos a perfís sénior: flexibilización de horarios, adaptación de tarefas e aproveitamento da experiencia como valor engadido.
Medidas que convén priorizar
Se a sociedade quere evitar que a subida do emprego sexa só unha foto parcial, farán falta intervencións concretas. Entre as opcións máis eficaces están os programas de formación e recualificación específicos para maiores de 55 anos, axudas á contratación que incentiven a integración de traxectorias longas, a promoción de prácticas que faciliten a conciliación e a adaptación do posto, e unha maior vixilancia contra a discriminación nos procesos de selección.
Tamén é necesario deseñar políticas públicas que valore a experiencia.
