Os límites do enfrontamento político nos plenos

A normalización da tensión institucional

Asistir a un pleno municipal en demasiadas localidades galegas converteuse, dende hai algúns anos, nunha experiencia que pouco ten que ver co exercicio democrático soñado polos pais da Constitución. O que debería ser un espazo de debate, acordo e contraste de propostas remata a miúdo por transformarse nunha especie de ring onde o insulto, a descalificación e a falta de respecto compiten por gañar a partida. O último episodio, protagonizado esta fin de semana nun concello da comarca do Morrazo, non é máis ca a puntual evidencia dunha doenza crónica que afecta á política local.

A esixencia de que tivera que intervir a Policía Local para expulsar a unha representante política dun salón de plenos marca un punto de inflexión alarmante. Historicamente, os corpos de seguridade rara vez tiñan que intervir no desenvolvemento de sesións ordinarias; a súa presenza limitábase a labores de custodia do edificio ou control de acceso. Que hoxe sexa necesario requirir aos axentes para facer cumprir o regulamento interno dunha cámara revela ata que punto se degradou o diálogo entre formacións políticas.

Regulamentos obsoletos fronte á nova política

Os regulamentos orgánicos dos distintos concellos galegos establecen con claridade mecánicas para manter a orde nos debates. Habitualmente, contémplase a posibilidade de que quen presida a sesión poida requirir á orde a unha persoa en varias ocasións antes de proceder á súa expulsión temporal. Porén, estas normas foron redactadas nun contexto onde existía un pacto non escrito de cabaleirosidade e respecto pola institución. O actual escenario, dominado pola polarización e a viralización das tensións nas redes sociais, demostrou que estes textos quedaron curtos.

Cando unha edil rexeita abandonar voluntariamente o hemiciclo tras ser requirida en múltiples ocasións pola alcaldía, non só está a incumprir unha norma administrativa; está a quebrar un pacto de convivencia fundamental. Dende o banco da súa formación política optouse, segundo fontes presentes na sala, por esixir a continuación do debate sobre asuntos de xestión mancomunada, ignorando a autoridade da mesa. Este tipo de actuacións converte o regulamento en papel mollado e obriga ás autoridades a recorrer á forza pública para restaurar a normalidade.

A presenza policial nos plenos non resolve o problema de fondo, senón que o tapa a base de autoridade, sen curar a infección que corroe a política municipal.

O custo para a cidadanía e o servizo público

Máis alá da anécdota concreta e das disputas entre partidos por ver quen ten a culpa de cada descalificación, o gran prexudicado desta dinámica é o cidadán de a pé. Os plenos municipais son o órgano máximo de decisión a nivel local. Neles apróbanse orzamentos, debátense ordenanzas fiscais, decídese o futuro dos servizos públicos esenciais como a recollida do lixo, a auga ou o urbanismo. Cando o tempo da sesión se consume en pulsos sobre a orde do día ou en discusións sobre se alguén debe ou non abandonar o salón, o tempo para debater os problemas reais da veciñanza redúcese drasticamente.

No caso da comarca morracense, o debate que se pretendía levar a cabo versaba sobre a xestión dos servizos comúns, un tema de vital importancia para milleiros de residentes. Porén, a controversia xerada polo enfrontamento persoal e institucional eclipsou por completo o contido das devanditas propostas. ¿Quen lembra hoxe os detalles da ordenanza en discusión? O ruído sepultou, unha vez máis, a noticia de utilidade pública.