Máis alá de 67 contratos: o reto real da Primaria galega

Cando falta un médico, non se baleira só unha consulta

A sanidade pública mídese moitas veces con grandes cifras, pero o seu impacto nótase en cousas pequenas: unha cita que tarda demasiado, unha urxencia leve que remata nun hospital ou unha persoa maior que perde ao seu profesional de referencia. Por iso, a incorporación de 67 médicos de familia ao sistema galego, tras quedar prazas sen cubrir no último proceso selectivo, non é unha nova administrativa máis. É unha decisión que toca o corazón da Atención Primaria e, con ela, o día a día de milleiros de pacientes.

O movemento chega despois de que unha parte dos postos ofertados non atopara destino definitivo na primeira rolda. O novo procedemento, xa oficializado no diario autonómico, permite completar esas vacantes e abre agora a fase de elección de centro, con presenza relevante de postos en zonas menos poboadas. Dito de forma sinxela: corríxese un oco que, de terse mantido, seguiría trasladando presión a equipos xa ao límite.

A pregunta de fondo, porén, non é se 67 son moitos ou poucos. A cuestión estratéxica é outra: por que un sistema que precisa profesionais de forma evidente segue tendo dificultades para facer atractivas determinadas prazas? Aí comeza o debate que Galicia leva anos aprazando.

A raíz do problema non está só en convocar prazas

Convocar emprego público é imprescindible, pero non suficiente. En case todas as comunidades repítese o mesmo patrón: os destinos con máis complexidade loxística, maior dispersión xeográfica ou peores condicións de conciliación son os máis difíciles de cubrir de xeito estable. Galicia non escapa a esa realidade, e a súa estrutura territorial faina aínda máis visible.

Non se trata unicamente do salario. Inflúen tamén a carga asistencial, o tipo de cupo, os desprazamentos entre centros, a estabilidade do equipo e a calidade de vida fóra da consulta. Para un profesional novo, aceptar un destino depende dun cálculo moi práctico: canto tempo poderá quedar, como será a súa xornada real e se terá marxe para formarse ou descansar. Se esas respostas son incertas, a praza perde atractivo por moi necesaria que sexa.

A cobertura non se resolve só con publicar listas: resólvese cando o posto se converte nun proxecto profesional viable e sostible.

Ese é o punto que adoita perderse na discusión pública. A miúdo celébrase —con razón— cada incorporación, pero analízase menos o ciclo completo: captar, integrar e reter. Se falla o terceiro paso, o sistema entra nunha roda de substitucións constantes que acaba deteriorando a continuidade asistencial. E en Atención Primaria, a continuidade non é un luxo: é parte do tratamento.

O rural, primeira liña do desafío sanitario

Que boa parte dos destinos se concentre en concellos rurais non sorprende. Alí conflúen envellecemento demográfico, maior prevalencia de enfermidade crónica e máis barreiras de mobilidade. Nese contexto, perder un médico de familia non significa só ampliar unha axenda; significa, en moitos casos, debilitar a porta de entrada ao sistema sanitario para toda unha comunidade.

Cando a cobertura non é estable, o impacto multiplícase. Resséntese o seguimento de patoloxías crónicas, ralentízase a detección precoz e medra a dependencia do hospital para problemas que deberían resolverse no centro de saúde. Ademais, para persoas con menor autonomía, cada cambio de profesional rompe vínculos de confianza e obriga a comezar de novo historias clínicas que xa estaban ben encamiñadas.

Dende unha perspectiva de interese público, esta incorporación de médicos pode aliviar parte desa tensión a curto prazo. Pero a sustentabilidade esixe algo máis ambicioso: unha política específica para a Primaria rural que non dependa só de convocatorias periódicas.