Un parche con recursos, moitas preguntas
A decisión de reforzar os puntos de atención continuada (PAC) cunha bolsa de prazas e un desembolso orzamentario plantexa unha pregunta central: ¿resolven estas medidas os problemas estruturais do sistema ou só alivian a presión a curto prazo? A Xunta anunciou a creación de 211 novas prazas —entre elas arredor de 100 destinadas a médicos— e unha partida de 10,3 millóns de euros para incentivar a cobertura de quendas, así como propostas de incrementos salariais próximos ao 15% para facultativos e do 22% para enfermaría.
É indubidable que esas cifras supoñen un esforzo económico importante. Con todo, a política non se limita a asignar recursos: introduce un mecanismo voluntario para que os profesionais asuman quendas incentivadas. A fórmula busca facelas máis atractivas en cadros onde confluén a redución da xornada, a sobrecarga acumulada e a dificultade para substituír baixas ou cubrir vacantes en zonas con menos poboación.
Incentivos ou reordenación laboral?
A iniciativa combina creación de emprego e compensacións económicas, pero deixa abertas cuestións fundamentais de xestión: ¿serán eses 211 postos estruturais e duradeiros ou temporalmente vinculados ao plan? ¿Como se integrarán eses contratos na rede de atención primaria e nocturna? E, sobre todo, ¿servirán as retribucións anunciadas para atraer e reter profesionais nos lugares máis difíciles?
Un responsable sanitario resume o dilema: «Trátase dunha medida necesaria, pero non substitúe unha estratexia sostida de planificación dos cadros de persoal».
A retención e a distribución territorial do persoal sanitario levan anos na axenda pública. Comunidades con retos demográficos similares probaron combinacións de incentivos, formación específica para medicina rural e melloras na conciliación. Os resultados non foron sempre uniformes: nalgúns casos as subidas salariais ou as gardas con pagamento adicional reduciron a rotación; noutros, a mellora foi efémera ante o envellecemento do colectivo e a oferta do mercado laboral.
Contexto e comparacións
No conxunto estatal vénse falando da necesidade de modernizar a atención primaria e os servizos de urxencia extrahospitalaria. O problema non é exclusivo dunha comunidade autónoma: súmase a demanda asistencial crecente, a expansión dos coidados crónicos e a presión por cumprir acordos laborais que abrevian as xornadas. Neste marco, as políticas de incentivos resultan atractivas pola súa rapidez de implantación, pero a súa eficacia depende de como se complementen con medidas de formación, redistribución da carga de traballo e mellora das condicións de emprego.
Experiencias internacionais indican que para garantir a continuidade da asistencia en contornos rurais faise necesario algo máis que complementos retributivos: incentivos á permanencia, itinerarios de carreira profesional, telemedicina con apoio especializado e unha planificación que contemple as xubilacións e o relevo xeracional.
Impacto esperable e riscos
A inxección de 10,3 millóns permitirá activar incentivos e abrir as convocatorias, pero a execución orzamentaria e a rapidez na cobertura decidirán o impacto real na accesibilidade. Existe o risco de que a medida beneficie máis a áreas xa relativamente accesibles, se os profesionais optan por gardas en centros urbanos próximos. Ademais, a voluntariedade, se non vai acompañada de compromisos de permanencia, pode traducirse en rotación frecuente e en custos administrativos adicionais.
Outro punto a vixiar é a relación entre as gardas incentivadas e a carga ordinaria: se os incentivos non reducen a presión sobre a xornada habitual, os profesionais poden acabar traballando máis horas en condicións que continúan a ser estresantes.
